پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۳ — صفحه 398

پدیدآورندگان:

ص۳۹۸

پيش باشد ؟ خير ، اينطور نيست ، زيرا خداوند مالك آخرت و دنياست ، هر چه بخواهد از دنيا و آخرت و به هر كس كه اراده كند مىبخشد ، و هر كس را كه خواسته باشد محروم ميسازد . از جبائى نقل شده است يعنى : آنچه كه انسان از نعمتهاى دنيا و آخرت اراده كند حتما به آن نميرسد ، بلكه خداوند بر حسب مصلحت انجام ميدهد ، و آخرت را منحصرا به مؤمنين خواهد داد ، و كافران از آن بهره‌اى نخواهند داشت . و اين معنى بهترين معنى است ، زيرا اين معنى داراى عموميت بيشترى است ، و بقيّهء معانى در آن جمع خواهد شد - آن گاه خداوند همين معنى را مورد - تأكيد قرار داده ميفرمايد : « وَ كَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّماواتِ لا تُغْنِي شَفاعَتُهُمْ شَيْئاً » اينجا جمع كنايه‌اى است زيرا منظور از ( كَمْ مِنْ مَلَكٍ ) كثرت است . « إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ » مگر آنكه خداوند به آنان اجازه شفاعت دهد . « لِمَنْ يَشاءُ وَ يَرْضى » يعنى خداوند اجازه شفاعت كسانى را از اهل ايمان و توحيد به آنان ميدهد . ابن عباس ميگويد : منظور اين است كه فرشتگان جز نسبت به كسانى كه خداوند از آنان رضايت دارد شفاعت نخواهد نمود ، همانگونه كه خداوند فرموده است : ( وَ لا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى ) « 1 » آن گاه خداوند سبحان گفتار آنان را مورد مذمت قرار داده ميفرمايد : « إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ » يعنى ، كسانى كه بعث و ثواب و عقاب را قبول ندارند . « لَيُسَمُّونَ الْمَلائِكَةَ تَسْمِيَةَ الْأُنْثى » چون خيال ميكردند فرشتگان دختران خدا

پاورقی
( 1 ) - سورهء انبياء 21 آيهء : 28 .