پيش باشد ؟
خير ، اينطور نيست ، زيرا خداوند مالك آخرت و دنياست ، هر چه بخواهد از دنيا و آخرت و به هر كس كه اراده كند مىبخشد ، و هر كس را كه خواسته باشد محروم ميسازد .
از جبائى نقل شده است يعنى : آنچه كه انسان از نعمتهاى دنيا و آخرت اراده كند حتما به آن نميرسد ، بلكه خداوند بر حسب مصلحت انجام ميدهد ، و آخرت را منحصرا به مؤمنين خواهد داد ، و كافران از آن بهرهاى نخواهند داشت .
و اين معنى بهترين معنى است ، زيرا اين معنى داراى عموميت بيشترى است ، و بقيّهء معانى در آن جمع خواهد شد - آن گاه خداوند همين معنى را مورد - تأكيد قرار داده ميفرمايد :
« وَ كَمْ مِنْ مَلَكٍ فِي السَّماواتِ لا تُغْنِي شَفاعَتُهُمْ شَيْئاً »
اينجا جمع كنايهاى است زيرا منظور از
( كَمْ مِنْ مَلَكٍ )
كثرت است .
« إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ »
مگر آنكه خداوند به آنان اجازه شفاعت دهد .
« لِمَنْ يَشاءُ وَ يَرْضى »
يعنى خداوند اجازه شفاعت كسانى را از اهل ايمان و توحيد به آنان ميدهد .
ابن عباس ميگويد : منظور اين است كه فرشتگان جز نسبت به كسانى كه خداوند از آنان رضايت دارد شفاعت نخواهد نمود ، همانگونه كه خداوند فرموده است :
(
وَ لا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى
) « 1 » آن گاه خداوند سبحان گفتار آنان را مورد مذمت قرار داده ميفرمايد :
« إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ »
يعنى ، كسانى كه بعث و ثواب و عقاب را قبول ندارند .
« لَيُسَمُّونَ الْمَلائِكَةَ تَسْمِيَةَ الْأُنْثى »
چون خيال ميكردند فرشتگان دختران خدا
هامش
( 1 ) - سورهء انبياء 21 آيهء : 28 .