پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۲ — صفحه 82

پدیدآورندگان:

ص۸۲

ظنّ خواهند شد - معنى آنست كه اينان از عذاب الهى نجاتى ندارند ، و گاهى بوسيلهء ظنّ تعبير از يقين مىشود البته آنجايى كه طريق يقين خبر باشد نه مشاهده ، آن گاه خداوند از راه و روش آنان در دنيا خبر داده ميفرمايد : ( لا يَسْأَمُ الْإِنْسانُ مِنْ دُعاءِ الْخَيْرِ ) كلبى گويد : اينجا منظور از انسان كافر است يعنى : كافر از مال طلبى خسته نميشود ، و مرتّب از پروردگار خود مال و بىنيازى و عافيت و فرزند مسئلت مىكند . ( وَ إِنْ مَسَّهُ الشَّرُّ فَيَؤُسٌ قَنُوطٌ ) يعنى اگر بلاء و سختى و تنگدستى ، دامنگير انسان شد از نيكى و ثروت سخت نااميد شده از رحمت خدا نيز قطع اميد مىكند ، و بعضى گفته‌اند « يؤوس » يعنى : از اجابت دعا نااميد شده « قنوط » يعنى : نسبت به پروردگارش بدگمان است . ( وَ لَئِنْ أَذَقْناهُ رَحْمَةً مِنَّا ) يعنى : اگر ثروت و عافيت و بىنيازى به او داديم . ( مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ هذا لِي ) يعنى : پس از سختى كه مشمول رحمت ما شد گويد : اين خير كه به من رسيده است در اثر اعمال خودم و استحقاق آن را داشته‌ام ، و از مجاهد نقل شده كه گفته است ، اينها همه از صفات كافر است ، و بعضى هم گفته‌اند معنايش آنست كه گويد : اين خيرات هميشه از آن من است . ( وَ ما أَظُنُّ السَّاعَةَ قائِمَةً ) يعنى : من گمان نميكنم كه ساعت قيامت آن گونه كه مسلمانان گويند بر پا شود . ( وَ لَئِنْ رُجِعْتُ إِلى رَبِّي إِنَّ لِي عِنْدَهُ لَلْحُسْنى ) يعنى كافر گويد : من