ايذان بمعنى : اعلان است .
معنى آيات :
( مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ )
آن گاه خداوند استدلال فرمود كه هر كس ، عبادتى انجام دهد براى خودش نموده ، زيرا ثواب اين عملش به خودش خواهد رسيد ، و خاصيّتش براى او خواهد بود نه ديگرى .
( وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ )
« 1 » و آوردن صيغهء مبالغهء ظلّام براى آن است كه خداوند ميخواهد كاملا نسبت ستمگرى به بندگان را از خود دور كند ، و با اينكه خداوند سر سوزنى نسبت به كسى ستم نميكند اينجا صيغهء مبالغه را به دو جهت به كار برده است .
1 - كسى كه نيازى به ستم كردن ندارد ، و ميداند ستمگرى زشت است اگر اندكى هم ستم كند دربارهاش ميتوان گفت : كه او « ظلّام » يعنى بسيار ستم كننده است .
2 - اين آيه در پاسخ كسى است كه خيال مىكند خداوند به بندگان ظلم مىكند و بعضى از افراد را بجاى ديگرى بمكافات گناه مىرساند ، و ثواب افراد را به ديگرى ميدهد .
( إِلَيْهِ يُرَدُّ عِلْمُ السَّاعَةِ )
آن گاه خداوند اشاره مينمايد كه از وقت قيامت
هامش
( 1 ) تفسير برهان ج 4 ص 113 : ( از ابراهيم بن ابى محمود روايت شده كه از حضرت رضا ( ع ) پرسيدم آيا خداوند بندگانش را بر معصيت مجبور مىكند ؟
فرمودند : نه خير بلكه آنان را مختار ميگذارد و مهلتشان ميدهد كه توبه كنند گفتم آيا خداوند بندگانش را بر عملى تكليف مىكند كه طاقت آن را نداشته باشند ؟
فرمودند : خداوند چگونه چنين كارى مىكند با اينكه خودش ميفرمايد« وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ ).