اشعّهء طلايى خود را از بساط زمين جمع مىكند ، و در روز دوباره اشعه حيات بخش خود را روى كرهء خاكى ميگستراند ، و با برنامهاى ثابت و تدبير و نظامى مستمر رفت و آمد ميكنند . ( وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ ) خورشيد و ماه هر كدام با نورى مخصوص به خود ، و تدبيراتى كه در آنان شده است ، و رفت و آمدى كه در فلك دارند . ( لا تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَ لا لِلْقَمَرِ ) ماه و خورشيد هر چند كه داراى فوائد بسيارى هستند ، ولى حقّ نداريد براى آنها سجده كنيد ، زيرا اينان خود مخلوقى هستند چون شما و آفريدگار نيستند . ( وَ اسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَهُنَّ ) براى خدايى سجده كنيد كه آنان را آفريده و ايجاد فرموده است ، و اينكه گفته شده است « خلقهن » به دو جهت . 1 - آنكه ضمير غير ذوى العقول را مؤنّث ميآورند ، مىگويى « هذا كبا شك فسقها » و اگر هم خواسته باشى ضمير را جمع مؤنّث ميآورى و مىگويى : « فسقهنّ » . 2 - آنكه ضمير بمعنى آيات برگردد ، زيرا گفته است : « و من آياته هذه الاشياء و اسجدوا اللَّه الّذي خلقهنّ . ( إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ ) اگر منظورتان از عبادت خدا است ، بنا بر اين براى خدا سجده كنيد نه براى چيزهاى ديگر . ( فَإِنِ اسْتَكْبَرُوا ) اگر از پرستش خداوند سرباز زدند . ( فَالَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ هُمْ لا يَسْأَمُونَ ) يعنى فرشتگان شب و روز خداوند را عبادت ميكنند و خسته هم نميشوند ، و در
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢٢ — صفحة 65
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٦٥