معنى آيات :
پس از آنكه در آيات قبلى بيان شد كه دشمنان خدا را به جهنّم خواهند برد ، آن گاه خداوند از زبان آنان نقل مىكند كه :
( قالُوا )
يعنى كفّار گفتند :
( لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنا ؟ )
يعنى : كافران اعضاء بدن خود را مورد سرزنش قرار داده به آنان ميگويند : چرا بزيان ما شهادت داديد ؟
( قالُوا )
يعنى اعضاء بدنشان در جواب آنان گويند :
( أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ )
يعنى : آن خدايى كه زبان داران را به زبان آورده است ، همان خداوند بما وسيلهء نطق و قدرت بر نطق ، عطاء فرموده است ، پس از بيان زبان حال اعضاء و جوارح كفّار در جهنّم - شروع بنصيحت آنان كرده - ميفرمايد :
( وَ هُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ )
يعنى : خداوند شما را آفريده و سر انجام در آخرت بجايى بازگشت خواهيد نمود كه در آنجا سلطنت از آن خدا است و احدى را جز او صلاحيّت امر و نهى نباشد ، و اين قسمت ديگر ، جزء جواب اعضاء و جوارح نيست .
( وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَ لا أَبْصارُكُمْ وَ لا جُلُودُكُمْ )
يعنى در دنيا نميتوانستيد اعمال خودتان را از اين اعضاء پنهان سازيد ، زيرا شما اعمال خود را با اين اعضاء انجام ميداديد ، و خداوند اعضاء بدنتان را روز قيامت گواه اعمالتان خواهد گرفت ، و نيز گفته شده است كه معنى آيه آنست كه شما در دنيا گناهان را از ترس آنكه اعضاء بدنتان گواهى خواهند داد ، ترك نميكرديد ، زيرا شما احتمال نميداديد كه روز قيامت اعضاء بدنتان ، چنين