پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۲ — صفحه 380

پدیدآورندگان:

ص۳۸۰

ميپرستيد . ( أَرُونِي ما ذا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ ؟ ) از زمين چه چيز آفريده‌اند تا با اين آفرينش شايستهء پرستش و سپاسگزارى شوند ؟ ( أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّماواتِ ) يعنى آيا در آفرينش آسمانها شركتى داشته‌اند ؟ تقدير آيه چنين خواهد شد : « ام لهم شرك و نصيب فى خلق السّماوات » سپس ميفرمايد به آنان بگو : ( ائْتُونِي بِكِتابٍ مِنْ قَبْلِ هذا ) يعنى اگر قبل از اين قرآن خداوند كتابى نازل فرموده است كه دلالت داشته باشد ، بر صحّت گفتارتان آن را بياوريد . ( أَوْ أَثارَةٍ مِنْ عِلْمٍ ) يعنى : آيا اثرى از كتابهاى پيشينيان در دست داريد كه از آن فهميده شود كه اين بتها شريكان خدا هستند ؟ ( إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ) مجاهد گويد : يعنى اگر در گفتار خود راستگو هستيد . عكرمه و مقاتل گفته‌اند : « أَوْ أَثارَةٍ مِنْ عِلْمٍ » يعنى : خبرى از پيامبران . از ابن عبّاس نقل شده « اثارة » بمعنى خط است يعنى آيا كتابى كه نوشته شده باشد داريد ؟ از قتاده نقل شده است يعنى : آيا علم ويژه‌اى كه مخصوص شما داده شده باشد در اين باره داريد ؟ يعنى : يكى از اين سه دليل را بياوريد : 1 - دليل عقل 2 - كتاب 3 - خبر شايع و متواتر ، و اينك كه نميتوانند هيچكدام از اين سه دليل ، را بياورند بنا بر اين بطلان ادّعاى آنان روشن مىشود . ( وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ يَدْعُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ مَنْ لا يَسْتَجِيبُ لَهُ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ )