معنى آيات :
( حم تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ ) تفسير اين قسمت قبلا « 1 » گذشت . ( ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ ) يعنى : آسمانها و زمين را بيهوده و باطل نيافريدهايم ، بلكه اينها را براى آن آفريدهايم كه ساكنان آن را با پذيرفتن امر و نهى بعبادت واداريم ، و آنان را در معرض ثواب و انواع نعمتها قرار داده در آخرت آنان را بسزاى اعمالشان برسانيم . ( وَ أَجَلٍ مُسَمًّى ) و اين مدّت ناميده عبارتست از روز قيامت زيرا اين روز مدّتى است كه نزد پروردگار عالم تعيين شده است ، ولى از نظر بندگان پنهان است ، و هر گاه جهان به اين روز پايان يافت همه چيز تمام شده قيامت بر پا خواهد شد ، بعضى گفتهاند يعنى اين اجل براى فرشتگان و در لوح محفوظ تعيين شده است . ( وَ الَّذِينَ كَفَرُوا عَمَّا أُنْذِرُوا مُعْرِضُونَ ) يعنى كافران كه از روز قيامت و كيفر اعمال خود ترسانده شدهاند از تفكّر در اين باره رويگردانند . ( قل ) به اينها كه به خدا كافر شدهاند بگو : ( أَ رَأَيْتُمْ ما تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ) آيا آنها كه به غير از خدا از اين بتان