محلّ هر دو رفع است .
و امّا نصب « و السّاعه » حمل مىشود و بر لفظ انّ و محلّ لا ريب فيها رفع است بنا بر آنكه در موضع خبر انّ است ، و گويى همان اسم انّ تكرار شده است مثل آنكه گفته شده است « و السّاعة حقّ » زيرا « لا ريب فيها » بمعنى حق است .
ابو الحسن گويد : رفع از نظر معنى بهتر است ، و هر گاه بعد از خبر انّ اسمى معطوف پيدا شود رفع آن در كلام عرب بيشتر است ، و مؤيّد اين تركيب است اين آيه :
« إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ »
كه « و العاقبة » برفع خوانده شده است ، بنا بر استيناف .
معنى آيات :
آن گاه خداوند بدنبال وعدههاى بهشت به وعدهء عذاب پرداخته ميفرمايد :
( وَ أَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا أَ فَلَمْ تَكُنْ آياتِي تُتْلى عَلَيْكُمْ )
يعنى : به آنان گفته مىشود آيا برهانها و دليلهاى ما را از كتاب ما بر شما نخواندهاند .
( فَاسْتَكْبَرْتُمْ )
يعنى : از پذيرفتن آن تكبّر نموديد .
( وَ كُنْتُمْ قَوْماً مُجْرِمِينَ )
مجرمين بمعنى كافرين است همانگونه كه در جاى ديگر از قرآن آمده است :
« أَ فَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِينَ كَالْمُجْرِمِينَ »
« 1 » وفاء در
« أَ فَلَمْ تَكُنْ »
دلالت بر جواب محذوف امّا .
( وَ إِذا قِيلَ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ )
يعنى : آنچه را كه خداوند وعده فرموده است بناچار خواهد شد .
( وَ السَّاعَةُ لا رَيْبَ فِيها )
يعنى : و شكى در رسيدن ساعت قيامت نيست
هامش
( 1 ) سورهء القلم 68 آيهء 35 .