( كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْها ) آن چنان كه گويى اصلا حق را نشنيده است و حق را نپذيرفته ، براى آن اهمّيتى نمىبيند . ( فَبَشِّرْهُ بِعَذابٍ أَلِيمٍ ) يعنى آنان را بعذابى دردناك بشارت ده . ( وَ إِذا عَلِمَ مِنْ آياتِنا شَيْئاً اتَّخَذَها هُزُواً ) يعنى : هر گاه اين افّاك اثيم از دليلها و حجّتهاى ما چيزى را فرا گرفت آن را مسخره مىكند تا بمردم عامى چنان بنمايد كه اينها حقيقتى ندارند ، همانگونه كه ابو جهل بهنگام شنيدن آيهء « إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ طَعامُ الْأَثِيمِ » انجام داده يا همانگونه كه نضر بن حارث احاديث ايرانيان را در برابر قرآن مياورد . ( أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ ) يعنى اينان گرفتار عذابى خوار كننده ، و دردناك دارند . ( مِنْ وَرائِهِمْ جَهَنَّمُ ) يعنى پشت سر عزّت دنيا و مال و عزّتشان جهنّمى در پيش دارند ، به اين معنى كه جهنّمى در پيش و جلوى روى خود دارند مانند اين آيه : « كانَ وَراءَهُمْ مَلِكٌ » « 1 » و وراء اسمى كه هم بر پشت سر و هم بر پيش رو هر دو اطلاق مىشود ، بنا بر اين هر چيز كه از تو پنهان است به آن چيز « وراء » گويند ، چه آنكه پشت سر و گذشته باشد ، و چه آنكه آينده و پيش رو باشد . ( وَ لا يُغْنِي عَنْهُمْ ما كَسَبُوا شَيْئاً ) يعنى آنچه را كه از مال و اولاد بدست آوردهاند آنان را از عذاب الهى باز نميدارد . ( وَ لا مَا اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِياءَ ) و نيز آنهايى كه به غير از خدا سر پرست خود گرفتهاند تا در پيشگاه خدا از آنان شفاعت كنند بدادشان نخواهند
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۲ — صفحه 341
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۳۴۱
پاورقی
( 1 ) سورهء كهف 18 آيهء 79 . و مانند« مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ »در سورهء - ابراهيم 14 آيهء 16 .