( إِنَّ هؤُلاءِ لَيَقُولُونَ إِنْ هِيَ إِلَّا مَوْتَتُنَا الْأُولى ) يعنى : جز همين يك بار كه در دنيا مىميريم چيز ديگرى در كار نيست ، و ديگر پس از اين مردن زنده نخواهيم شد . ( وَ ما نَحْنُ بِمُنْشَرِينَ ) و ديگر ، بازگشت و برانگيختن در كار نيست . ( فَأْتُوا بِآبائِنا إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ) يعنى : اگر راست مىگوييد كه خداوند ميتواند مردهها را زنده كند پدران ما را كه قبلا مردهاند زنده كنيد . بعضى گفتهاند كه اين سخن از ابو جهل بن هشام است كه به پيامبر ميگويد : اگر راست مىگويى قصىّ ابن كلاب جدّت را زنده كن ، او مردى راستگو است تا وضعيّت پس از مرگ را از او بپرسيم . و اين سخن را ابو جهل به دو جهت از روى نادانى گفته است : 1 - زنده كردن مردگان به منظور پاداش دادن است نه به جهت تكليف ، و دنيا جاى پاداش نيست ، و محلّ تكليف است ، بنا بر اين مثل اين مىماند كه گفته باشد اگر راست مىگويى كه مردگان براى پاداش دوباره زنده خواهند شد ، پس آنان را براى تكليف به دنيا باز گردان . 2 - زنده كردن مردگان در دنيا بخاطر مصالحى انجام ميگيرد ، و با پيشنهاد مردم نيست ، زيرا گاهى ممكن است پيشنهاد مردم موجب مفاسدى باشد . و چون مشركين راه برهان را رها كرده ، و راه شبهه و نادانى در پيش گرفتند ، خداوند هم به منظور اندرز دادن آنان تهديدشان نموده فرمود : ( أَ هُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ ) يعنى : آيا مشركين قريش داراى نعمت بيشترى بودند و مال و ثروت بيشترى داشتند ، و از نظر قدرت و نيرو مهمتر بودند يا
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج 22 — Page 311
Contributors: الشيخ الطبرسي
P.311