( إِنَّ هؤُلاءِ لَيَقُولُونَ إِنْ هِيَ إِلَّا مَوْتَتُنَا الْأُولى )
يعنى : جز همين يك بار كه در دنيا مىميريم چيز ديگرى در كار نيست ، و ديگر پس از اين مردن زنده نخواهيم شد .
( وَ ما نَحْنُ بِمُنْشَرِينَ )
و ديگر ، بازگشت و برانگيختن در كار نيست .
( فَأْتُوا بِآبائِنا إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ )
يعنى : اگر راست مىگوييد كه خداوند ميتواند مردهها را زنده كند پدران ما را كه قبلا مردهاند زنده كنيد .
بعضى گفتهاند كه اين سخن از ابو جهل بن هشام است كه به پيامبر ميگويد : اگر راست مىگويى قصىّ ابن كلاب جدّت را زنده كن ، او مردى راستگو است تا وضعيّت پس از مرگ را از او بپرسيم .
و اين سخن را ابو جهل به دو جهت از روى نادانى گفته است :
1 - زنده كردن مردگان به منظور پاداش دادن است نه به جهت تكليف ، و دنيا جاى پاداش نيست ، و محلّ تكليف است ، بنا بر اين مثل اين مىماند كه گفته باشد اگر راست مىگويى كه مردگان براى پاداش دوباره زنده خواهند شد ، پس آنان را براى تكليف به دنيا باز گردان .
2 - زنده كردن مردگان در دنيا بخاطر مصالحى انجام ميگيرد ، و با پيشنهاد مردم نيست ، زيرا گاهى ممكن است پيشنهاد مردم موجب مفاسدى باشد .
و چون مشركين راه برهان را رها كرده ، و راه شبهه و نادانى در پيش گرفتند ، خداوند هم به منظور اندرز دادن آنان تهديدشان نموده فرمود :
( أَ هُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ )
يعنى : آيا مشركين قريش داراى نعمت بيشترى بودند و مال و ثروت بيشترى داشتند ، و از نظر قدرت و نيرو مهمتر بودند يا