از ابن زيد است كه يعنى : آيا بتهايى را كه در زر و زيور رشد ميكنند ، و نميتوانند دليلى براى خود بيان كنند ميپرستيد ؟ زيرا بت پرستان بتهاى خود را با زر و زيور مىآراستند . و اينكه گفته است « هُوَ فِي الْخِصامِ » با اينكه ضمير به دختر بر ميگردد و نفرموده است : « هى فى الخصام » براى اينكه ضمير هو را بلفظ من برگردانده است ( وَ جَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً ) فرشتگان را كه بندگان خدايند از جنس اناث پنداشتند زيرا گمان ميكردند كه دختران خدايند . ( أَ شَهِدُوا خَلْقَهُمْ ؟ ) اين قسمت رد بر پندار غلط آنان است ، يعنى : آيا آنان بهنگام آفرينش فرشتگان حاضر بودند كه دانستند دختر هستند ، و اين آيه مثل آيهء مشابهى است كه در آن ميفرمايد : « أَمْ خَلَقْنَا الْمَلائِكَةَ إِناثاً وَ هُمْ شاهِدُونَ » « 1 » . ( سَتُكْتَبُ شَهادَتُهُمْ وَ يُسْئَلُونَ ) به زودى شهادتشان نوشته خواهد شد در روز قيامت پيرامون آن باز پرسى خواهند شد « 2 » . ( وَ قالُوا لَوْ شاءَ الرَّحْمنُ ما عَبَدْناهُمْ ) و نيز گفتند : اگر خدا ميخواست ما بتها را عبادت نكنيم ، ما نميتوانستيم بتان را بپرستيم بنا بر اين با خواست خدا بتان را ميپرستيم .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢٢ — صفحة 200
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٢٠٠
هامش
( 1 ) سورهء صافات : 37 آيهء 150 .
( 2 ) تفسير برهان جلد 4 صفحهء 137 : ( از حضرت صادق ( ع ) روايت شده است كه رسول خدا ( ص ) به ابو بكر و عمر و على عليه السلام امر فرمود بسوى غار اصحاب كهف و رقيم بروند ، آن گاه ابو بكر وضوء بگيرد و مودب بايستد و دو ركعت نماز بخواند و سه بار آنان را صدا زند ، اگر جوابش دادند