( وَ هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِنْ بَعْدِ ما قَنَطُوا ) يعنى : پس از آنكه مردم از فرود آمدن باران نااميد شدند خداوند باران برايشان فرو مىفرستد ، غيث به باران سودمند گويند كه بوقت ببارد ، اما مطر گاهى سودمند است ، و گاهى زيانبخش چه در وقت ببارد يا بى وقت . و علت اينكه خداوند پس از نوميدى باران ميفرستد ، براى آنكه موجب شكر گزارى بيشتر و تعظيم او و آگاهى بر اهميت احسان حضرتش گردد . ( وَ يَنْشُرُ رَحْمَتَهُ ) يعنى بوسيلهء فرستادن باران و روئيدن گياهان و درختان خداوند نعمتهاى خود را در همه جا منتشر ميسازد . ( وَ هُوَ الْوَلِيُّ الْحَمِيدُ ) يعنى او است صاحب اختيار و سرپرست بندگان كه امور و مصالح آنان را تقدير و تدبير ميفرمايد ، و او است خدايى كه در تمامى كارهايش شايستهء ستايش است زيرا جز احسان و نعمت بخشى كارى ندارد . ( وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ) خلقت آسمانها و زمين نشانهء بزرگ خدا شناسى است ، زيرا در آفرينش اينها قدرتى عظيم به كار رفته و با آن همه شگفتيها و انواع و اقسام گوناگون موجودات كه در آنها وجود دارد بجز خداى قادر كسى ياراى آفرينش آن را ندارد . ( وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ ) و نيز اينهمه موجودات زنده كه در آسمانها و زمين پراكنده نموده است نشانهاى است از او ، دابه از نظر لغت بجنبنده گويند ، بنا بر اين تمامى حيوانات را شامل ميگردد . ( وَ هُوَ عَلى جَمْعِهِمْ إِذا يَشاءُ قَدِيرٌ ) و هر گاه خداوند بخواهد اين موجودات زنده را پس از ميراندنشان ميتواند در صحراى محشر گرد آورد ، و اين عمل براى او سخت نيست .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۲ — صفحه 142
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۱۴۲