پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۱ — صفحه 53

پدیدآورندگان:

ص۵۳
استفهام بر اساس نكوهش است .

تفسير

خداوند دوباره سخن خود را متوجه رد مشركان عرب كرده و فرمود : فَاسْتَفْتِهِمْ ( پس استفتاء كن از ايشان ) يعنى بپرس و طلب كن از ايشان دربارهء اين قصه . أَ لِرَبِّكَ الْبَناتُ وَ لَهُمُ الْبَنُونَ ( آيا بر پروردگار تو است دختران و براى ايشان است پسران ) يعنى چگونه دختران را به خدا نسبت داده و پسران را براى خود انتخاب كرديد ؟ چه اينكه مشركان مىگفتند كه فرشتگان دختران خداوند مىباشند البته عقيده نداشتند كه خداوند آنها را زاده است بلكه آنان را به عنوان دختر براى خداوند انتخاب كرده بودند . أَمْ خَلَقْنَا الْمَلائِكَةَ إِناثاً ( يا آفريديم فرشتگان را مادگانى ) مقصود اين است كه : بلكه آنها را ماده‌گانى آفريديم . وَ هُمْ شاهِدُونَ ( و آنان بودند شاهدان ) يعنى آيا آنان شاهد بودند كه ما آنها را ماده‌گانى و زنانى قرار داديم ، پس اگر حاضر نبودند چگونه دانستند كه فرشتگان زن مىباشند . سپس خداوند از دروغ آنان خبر داده و مىگويد : أَلا إِنَّهُمْ مِنْ إِفْكِهِمْ لَيَقُولُونَ وَلَدَ اللَّهُ ( آگاه باش كه ايشان از دروغشان مىگويند خداوند زاده است ) چون گمان مىكنند كه فرشتگان دختران خدا هستند . وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ ( و همانا ايشان دروغگويانند ) در گفتارشان كه أَصْطَفَى الْبَناتِ عَلَى الْبَنِينَ ( برگزيد پسران را بر دختران ) در لفظ ( اصطفى ) همزهء استفهام بر همزهء وصل داخل شده و آن را ساقط كرده است مانند قول « ذى الرمه » :

استحدث الركب من اشيائهم خبرا * ام راجع القلب من اطرابه طرب