پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۱ — صفحه 279

پدیدآورندگان:

ص۲۷۹

لغت :

تبع - ممكن است اين لفظ مصدر باشد كه گفته مىشود ( تبع تبعا - تابع شد تابع شدنى ) و نيز جايز است كه اين لفظ جمع ( تابع ) باشد مانند ( خادم ) كه جمع آن ( خدم ) است و ( خائل ) كه جمع آن ( خول ) است و ( غايب ) كه جمع آن ( غيب ) است .

اعراب :

أَ وَ لَمْ تَكُ - تقدير اين جمله چنين است كه ( او لم تك القصة ) كه ( القصة ) اسم ( تك ) بوده و ( تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُمْ ) تفسير آن باشد .

تفسير :

در اينجا خداوند به ماجراى پرخاش كردن مردم جهنم به يكديگر پرداخته و مىگويد : وَ إِذْ يَتَحاجُّونَ فِي النَّارِ ( و زمانى كه پرخاش مىكنند در آتش ) يعنى اى « محمد » ! به ياد آور بر قوم خود وقتى را كه اهل آتش در ميان آتش پرخاش كرده و پيشوايان با پيروان خود به مخاصمه مىپردازند فَيَقُولُ الضُّعَفاءُ ( پس گويند ضعيفان ) كه پيروان مىباشند لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا ( بر آنان كه تكبر كردند ) كه پيشوايان باشند إِنَّا كُنَّا لَكُمْ ( ما بوديم براى شما ) گروه رئيسان تَبَعاً ( پيروان ) كه اطاعت مىكرديم امر شما را و اجابت مىكرديم شما را در آن چه كه مىخوانديد . فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا نَصِيباً مِنَ النَّارِ ( پس آيا هستيد كه بىنياز كنيد از ما بهره‌اى از آتش را ) زيرا بر زمامدار لازم است كه از پيروان خود و از فرمان - بران خود دفاع كند ، بدين جهت مىگويند : آيا شما مىتوانيد مقدارى از عذاب را كه در آن هستيم به جاى ما حمل كنيد و متحمل شويد قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُلٌّ فِيها ( گويند آنها كه تكبر كرده بودند همانا ما همگى در آن هستيم ) يعنى ما و شما در آتش هستيم