پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۱ — صفحه 245

پدیدآورندگان:

ص۲۴۵

سزاوار نيست به كسى از اهل بهشت كه داخل بهشت شود و به كسى از اهل دوزخ كه داخل دوزخ شود و در نزد او مظلمه‌اى باشد مگر آن كه از او قصاص كنم سپس اين آيه را تلاوت كرد : لا ظُلْمَ الْيَوْمَ ( ستمى نيست امروز ) يعنى كسى براى كسى ستمى نكند و از ثواب كسى ناقص نشده و در عقاب كسى افزوده نگردد . إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ ( همانا خداوند زود حساب است ) و محاسبه از كسى ، او را از محاسبهء ديگرى باز نمىدارد :

نظم :

نظم در آيات گذشته بدين قرار است كه خداوند ( رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ . . . ) را به ما قبل خود كه شرح حال كافران دربارهء انكار قيامت است متصل ساخته و به ذكر حال ايشان كه به اين حقيقت اعتراف مىكنند مىپردازد . و نيز خداوند پس از ذكر اين كه كافران بر خود خشم مىكنند به خاطر سنگينى آنچه بر ايشان نازل مىشود و پس از آن سؤال از بازگشتن به دنيا را از قول ايشان نقل كرده است . و وجه اين كه خداوند اين سخن ( فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا ) را به ما قبل خود كه اقرار به صفت پروردگار مىباشد متصل و پيوسته كرده اين است كه گويا كافران مىگويند : ما اعتراف كرديم به تو اى پروردگار ما ، پس تو ميراندى ما را ، و زنده كردى ما را با اين حال اعتراف مىكنيم به گناهان خود . و اين جملهء ( هُوَ الَّذِي يُرِيكُمْ آياتِهِ ) به جملهء ( الْعَلِيِّ الْكَبِيرِ ) متصل شده تا معلوم شود كه ارائه آيات نيز از صفات خدا بوده و كيست كه داراى اين صفات باشد ؟ . جملهء ( رَفِيعُ الدَّرَجاتِ ) را خداوند به جملهء ( هُوَ الَّذِي يُرِيكُمْ آياتِهِ ) پيوسته گردانيده تا به صفات خود عطف كرده و بگويد ( و نيز خداوند رفيع الدرجات است ) . و برخى گفته‌اند : چون خداوند حال هر دو گروه از مؤمن و كافر را بيان كرد به ذكر درجات پرداخت .