پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۱ — صفحه 241

پدیدآورندگان:

ص۲۴۱

جواب داده مىشوند كه راهى براى خروج براى شما نيست ) ذلِكُمْ ( اين ) يعنى اين عذاب كه شما را فرا گرفته است بِأَنَّهُ إِذا دُعِيَ اللَّهُ وَحْدَهُ كَفَرْتُمْ ( به اين كه چون خداوند تنها خوانده مىشد كفر مىورزيديد ) يعنى زمانى كه ( لا إله الا اللَّه ) گفته مىشد شما ميگفتيد : ( أَ جَعَلَ الْآلِهَةَ إِلهاً واحِداً ) ، « آيا قرار داد خدايان را خداى تنها - ص - 28 » و منكر مىشديد وَ إِنْ يُشْرَكْ بِهِ تُؤْمِنُوا ( و اگر شريك قرار داده شود براى خدا ايمان آوريد ) يعنى اگر براى خداوند شريكى از بتها و معبودهاى ساختگى قرار داده شود تصديق مىكنيد فَالْحُكْمُ لِلَّهِ ( پس حكم براى خداست ) در اين كار و در تفصيل ميان حق و باطل الْعَلِيِّ ( برتر است ) و توانا بر هر چيزى مىباشد و ما فوق او كسى نيست كه از او تواناتر بوده و يا در قدرت مساوى او باشد . على - لغت ( على ) كه دلالت بر علوّ مكان مىكند به معنى علو در مقام منتقل و استعمال شده است و لذا جايز است خداوند را به آن صفت وصف كرد . گفته مىشود ( فلانى بر او استعلا پيدا كرد به قوه و حجت ) ، ولى بايد دانست كه ( رفعت ) مثل ( علوّ ) نيست و لذا نمىتوان گفت كه مكان خداوند رفيع است هم چنان كه مىگوئيم خداوند على است . الْكَبِيرِ ( بزرگ ) يعنى آن كه در صفات خود با عظمت بوده و در آنها براى او شريكى نيست . و برخى گفته‌اند كه ( كبير ) به معنى سيد جليل است كه اين گفتار « جبائى » مىباشد . هُوَ الَّذِي يُرِيكُمْ آياتِهِ ( اوست آن كه نشان مىدهد به شما آيات خود را ) يعنى مصنوعات خود را از آسمان و زمين و خورشيد و ماه تا دلالت كنند بر توحيد و قدرت خداوند .