مىكنند و فرشتگان در دعائى كه بر آنان مىكنند مىگويند : رَبَّنا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً ( پروردگار ما فرا گرفتى همه چيز را به رحمت و علم خود ) يعنى علم و رحمت تو بر همه چيز گسترش پيدا كرد .
وسعت علم و رحمت
مراد از علم در اين مورد ، معلوم مىباشد . چنان كه فرمايد : ( وَ لا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ ) ، « و به چيزى از علم او احاطه پيدا نمىكنند - بقره - 255 » . يعنى به تفصيل و بسط بر چيزى از معلوم خداوند احاطه نمىكنند پس در اينجا ( علم ) به جاى ( معلوم ) قرار داده شده است و مقصود چنين است كه : اى خدا اختصاصى براى معلومات تو نيست بلكه تو بر همه چيز دانا مىباشى و رحمت تو بر زندهاى بدون ديگرى نيست بلكه رحمت تو شامل جميع زندگان است . در اين سخن يك آموزش عالى براى انسانها داده شده كه هنگام دعا اول به ستايش بپردازند . فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تابُوا ( پس بيامرز آنان را كه برگشتند ) از شرك و گناهان وَ اتَّبَعُوا سَبِيلَكَ ( و پيروى كردند راه تو را ) آن راهى كه بندگانت را به آن خواندى كه اسلام باشد وَ قِهِمْ ( و نگهدارشان ) يعنى دور كن از ايشان عَذابَ الْجَحِيمِ ( عذاب دوزخ را ) . اين آيه دلالت مىكند كه ساقط شدن عذاب به واسطهء توبه از باب تفضل خداوند است و بر خدا لازم نيست ، زيرا اسقاط عقاب به واسطهء توبه اگر واجب بود نيازى به سؤال كردن و درخواست نبود بلكه حتما خداوند اسقاط عذاب از ايشان مىكرد . رَبَّنا وَ أَدْخِلْهُمْ ( پروردگار ما داخل كن ايشان را ) پس از آن كه توبهء ايشان را قبول كرده و از آتش نگه داشتى