خوارى و ذلت را .
فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ
( در زندگانى دنيا و هر آينه عذاب آخرت بزرگتر است ) يعنى اعظم و اشد است .
لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ
( اگر بودند كه بدانند ) و به حقيقت آن پى ببرند .
وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ
( و هر آينه به حقيقت زديم براى مردم در اين قرآن از هر مثلى ) خداوند سرگذشت امتهاى پيش را به صورت مثل ذكر مىكند ، كه گاهى مىگويد : ( و بيان مىكنيم بر شما چگونه انجام داديم با ايشان ) و گاهى گويد :
( و زديم براى شما مثلها را ) و منظور اين است كه ما بيان كرده و توصيف كرديم براى شما هر آن چه كه مردم از مصالح دين و دنياشان به آن احتياج دارند .
لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ
( شايد كه ايشان پند گيرند ) و تدبر كرده و عبرت بگيرند
قُرْآناً عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ
( قرآنى است عربى بدون كجى ) يعنى بدون اين كه از حق دور شود بلكه مستقيم بوده و به حق مىرساند .
لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ
( تا كه ايشان پرهيز كنند ) از معاصى خداوند .
سپس خداوند مثل مىزند مرد كافرى را كه بتها را مىپرستيده است و مىگويد :
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلًا فِيهِ شُرَكاءُ مُتَشاكِسُونَ
( مثل مىزند خداوند مردى را در آن شريكان مخالف هم هستند ) ، اختلاف كرده و داراى اخلاق بد بوده و نزاع كنندهاند .
خداوند اين مثل را براى مشركان ديگر مىزند ولى صفتى را براى صاحب اين مثل ذكر مىكند كه در همهء مشركان وجود دارد پس گويا براى همهء مشركان مثل مىزند .
و منظور از اين جمله
( رَجُلًا فِيهِ شُرَكاءُ )
اين است كه او خدايان و بتهاى مختلفى را عبادت مىكرده و آنها مخالف هم و منازع هم بودهاند يكى او را امر