آورده و سپس حواء را از ضلعى از اضلاع آدم خلق كرده است . و اين قول ضعيف است كه دربارهء آن سابقا سخنانى را ايراد كرديم .
وَ أَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ الْأَنْعامِ ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ
( و نازل كرد براى شما از چهار پايان هشت جفت ) در مقصود از آيهء فوق نظرهاى مختلفى گفته شده كه اكنون توجه ميكنيد :
1 - مراد از لفظ ( انزال ) در اينجا به معنى ايجاد و پديد آوردن است چنان كه خداوند مىگويد :
( قَدْ أَنْزَلْنا عَلَيْكُمْ لِباساً )
، « و به حقيقت نازل كرديم براى شما لباس را - اعراف - 26 » كه منظور نزول خود لباس نيست بلكه منظور سبب نزول آن است كه باران باشد كه از آسمان نازل شده و در اثر آن پنبه و پشم بوجود آمده و سپس به صورت لباس در آمده است ، پس چهار پايان نيز از گياه رشد كرده و گياه از آب بوجود آمده است .
2 - خداوند پس از خلقت چهار پايان در بهشت ، آنها را به زمين فرو فرستاده است . و اين قول جبائى است و گفته كه در خبر وارد شده كه شتر و گوسفند از چهار پايان بهشت مىباشند .
3 - مقصود از ( نزول ) در اين آيه ( نُزُل ) و ارزاق مىباشد . و مراد از جفتهاى هشتگانه عبارت است از شتر و گاو و گوسفند و بز و جفتهاى آنها . و تفسير اين آيه در سوره ( انعام ) بيان گرديد .
يَخْلُقُكُمْ فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ
( خلق مىكند شما را در شكمهاى مادرانتان آفرينشى پس از آفرينشى ) كه اوّل نطفه ، سپس علقه ، سپس مضغه ، سپس استخوانى كه با گوشت پوشيده شده است بودهايد و سپس خلق ديگرى را ايجاد كرد . از « قتاده » و « مجاهد » و « سدى » . و برخى گفتهاند :
يعنى آفريد شما را در شكمهاى مادرانتان پس از آنكه در پشت آدم آفريد شده بوديد . و اين نظر « ابن زيد » است .
فِي ظُلُماتٍ ثَلاثٍ
( در تاريكىهاى سه گانه ) كه تاريكى شكم و تاريكى رحم