است . و اين قول « ابى مسلم » است . حَتَّى تَوارَتْ بِالْحِجابِ ( تا پنهان شد در حجاب ) يعنى غروب كرد خورشيد . و اين قول « ابن مسعود » و گروهى از مفسران است . برخى گفتهاند : ضمير ( تورات ) به خيل و اسبها برمىگردد ، و مقصود چنين مىشود كه فكر سليمان مشغول اسبها شد تا آن كه از چشمش ناپديد گشته و در حجاب ناپيدايى فرو رفتند ، چه اين كه « سليمان » دستور داد اسبان را بتازند . و آنها رفتند تا از ديدهء سليمان ناپديد شدند . و اين سخن از « ابى مسلم » و « على بن عيسى » نقل شده است . رُدُّوها عَلَيَّ ( برگردانيد آن را بر من ) بسيارى از مفسران گويند : « سليمان » به اصحاب خود گفت اسبها را بازگردانيد . حضرت ( على عليه السلام ) فرمود : چون خورشيد غروب كرد « سليمان » از خداوند مسئلت كرد كه خورشيد را باز گرداند تا او نماز عصر را بجا آورد . پس ضمير ( ها ) به خورشيد برمىگردد . فَطَفِقَ مَسْحاً بِالسُّوقِ وَ الْأَعْناقِ ( پس آغاز كرد به مسح كردن ساقها و گردنها ) دربارهء اين آيه سخنان گوناگونى گفته شده است كه اكنون به برخى از آنها توجه شما را جلب مىكنيم : 1 - مسح به معنى بريدن است و سليمان بخاطر فوت شدن نمازش ، گردن و ساقهاى اسبها را بريد و قطع كرد . و اين سخن « حسن » و « مقاتل » است . « ابو عبيده » گويد : عرب گويند ( مسح علاوته ) يعنى گردنشان را زد و قطع كرد . عدهاى از تفسير نگاران گفتهاند : بدين جهت « سليمان » گردن اسبها را بريد كه آنها را در راه خداوند احسان كند چه اين كه آنها را بسيار دوست مىداشت و به اين آيه عمل كرد كه خداوند مىفرمايد : ( لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ ) ، « هرگز به نيكى نرسيد تا انفاق كنيد از آنچه دوست داريد -
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢١ — صفحة 101
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص١٠١