معرّفى نويسنده كتاب « التمحيص »
بين بزرگان علم رجال ، درايه ، حديث و تاريخ اختلاف است ، كه آيا مؤلّف كتاب ارزشمند « التمحيص » ابو على محمّد بن نعمان اسكافى است و يا ابو محمّد حسن بن شعبه حرّانى ؟ .
اين اختلاف چندان اهميّتى ندارد ، چون از هر كدام باشد موثّق و مورد اعتماد بزرگان است ، پس متن و محتواى كتاب نيز معتبر و مورد قبول است .
بررسى اجمالى موقعيت دو شخصيت بزرگوار ، اما « اسكافى » :
او محمّد ( كُنيهاش ) ابو على ، پسر ابو بكر هَمّام ، پسر سُهيل كاتب اسكافى است ، كه اسكاف منطقهاى است منسوب به طايفه بنى جُنيد ، واقع در حومه نهروان ، در حوالى بغداد .
نجاشى فرموده است : او از بزرگان و متقدّمين اصحاب ما ، داراى منزلتى عظيم و بسيار اهل حديث است . . . ، ار جمله كتابهاى او « كتاب الأنوار في تاريخ الأئمّه عليهم السلام » است .
[ به راستى كه او به دعاى امام عسگرى عَلَيْهِ السَّلَامُ تولّد يافت ، همچنان كه ] ابوالحسن احمد بن محمد بن موسى از ابو على محمد بن همّام روايت كرده است كه گفت :
پدرم نامهاى براى امام حسن عسگرى عَلَيْهِ السَّلَامُ نوشت و توضيح داد كه فرزند پسرى برايم سالم نمانده است ، همچنين توضيح داد كه هم اكنون ( همسرم ) آبستن است ؛ و تقاضا كرد كه حضرت صحت و سلامتى او را از درگاه خداوند طلب نمايد ؛ و اين كه خداوند او را پسرى نجيب ، از مواليان اهل بيت عليهم السلام قرار دهد .
التمحيص ( تكامل و طهارت روح ) ( فارسى ) — صفحه 13
پدیدآورندگان: محمد بن همام الإسكافي
ص۱۳