و لتساطنّ سوط القدر ، حتّى يعلو أسفلكم أعلاكم ، و أعلاكم أسفلكم ، و ليسبقنّ سابقون ، كانوا قصّروا ، و ليقصّرنّ سابقون كانوا سبقوا 10143 .
25 - الرّعيّة لا يصلحها إلّا العدل 1342 .
26 - قيل له - عليه السلام - : إنّ أهل الكوفة لا يصلحهم إلّا السّيف ، فقال - عليه السّلام - : إن لم يصلحهم إلّا إفسادي فلا أصلحهم اللّه 3758 .
27 - آفة الرّعيّة مخالفة الطّاعة 3934 .
28 - كم من ذي ثروة خطير صيرّه الدّهر فقيرا حقيرا 6924 . و غربال شويد غربال شدنى ( كه خوبان از بدان جدا شوند و يا دوباره با غربال مخلوط شويد ) و كمچه زده شويد كمچه زدنى ، تا آنكه بالا رود پائين شما بالاى شما را و بالاى شما پائين شما را و هر آينه پيش افتادگانى چنين بودند كه تقصير و كوتاهى مى كردند پيش خواهند افتاد و همانا پيش افتادگانى كه چنين بودند پيش افتاده بودند تقصير خواهند كرد .
25 - رعيّت آنها را اصلاح نخواهد نمود مگر عدالت ( چه از جانب پادشاه و چه در ميان خودشان ) .
26 - به حضرت عرض شد : كه اهل كوفه ( و رعيت شما ) را به صلاح نياورد مگر شمشير شما ، حضرت فرمود : اگر آنها را اصلاح ننمايد مگر افساد من ، ( يعنى بدون جهت آنها را با شمشير بزنم كه سبب فساد حال من شود ) خداوند آنها را اصلاح نخواهد فرمود ( خلاصه معنى اين است : اگر من شمشير كشم اصلاح خواهند گرديد ، ولى چون بحسب ظاهر مسلمان و تابع امام اند شرعا كشيدن شمشير بر روى آنها جايز نيست ، پس بايد به همان حال باقى باشند ، و يا من عمل حرامى انجام دهم و اصلاح حال آنها شود كه در اين صورت با افساد حال خودم ملازم خواهد بود ) .
27 - آفت رعيت فرمان فرمانده و زمامدار را نبردن است .
28 - چه بسيار صاحب ثروت بسيارى كه روزگار او را فقيرى كوچك گردانيده باشد ( پس نبايد به ثروت بسيار دل خوش كرد ) .
هداية العلم وغرر الحكم ( گفتار امير المؤمنين على ( ع ) ) ( همراه با ترجمه فارسى هداية العلم و غرر الحكم ) ( فارسى ) — صفحة 1296
مساهمون: عبد الواحد الآمدى التميمي
ص١٢٩٦