ديدند ، ناخشنودى خود را به زبان و كردار به امام مسلمانان نمودند ، و اين گروهاند كه امام آنانرا با سخنانى كه ترجمهء آن چنين است اندرز مىدهد و از دوزخ مىترساند و به برداشتن توشهء آخرت مىخواند :
« كار از روى دل چنان كنيد كه گوئى از بيم جان كنيد . من چون بهشت جائى را نديدهام خواهان آن آسوده و از پاى نشسته ، و نه چون دوزخ ترسندهء از آن خفته و از بيم رسته .
بدانيد آنكه حق او را سود ندهد باطل زيانش رساند و آنكه به راه نيفتد گمراهى به هلاكتش كشاند . شما را فرمودهاند بار بربنديد و توشه برگيريد .
من بر شما از دو چيز بيشتر مىترسم : دنبال هواى نفس رفتن و آرزوى دراز در سر پختن . پس تا در اين جهانيد از آن چندان توشه برداريد كه فردا خود را بدان نگاهداشتن توانيد . » و چه نكو نوشته است سيد شريف در پايان اين خطبه كه « اگر سخنى بود كه مردم را به زهد كشاند و به كار آخرت ناچار گرداند اين سخن است و در بارهء آن بس كه دل را از آرزوها چنان بركند كه روشن شود و پند پذيرد و بيش پى كار دنيا نگيرد . » و نيز اين سخنان :
« اما مردمانى ديگرند كه ياد قيامت ديدهشان را فرو خوابانيده و بيم رستاخيز سرشكشان را روان گردانيده يا از مردم گريزانند و يا مقهور و ترسان ، يا خاموش و دهان بسته يا از روى اخلاص به دعا نشسته يا گريان و دل شكسته .
در كنج گمنامى خزيده و خوارى و مذلت را بجان خريده . . .
پس دنيا را خرد مقدارتر از پر كاه و گياه خشكيده بينيد . و از پيشينيان خود پند گيريد ، پيش از آنكه پسينيان از شما عبرت گيرند . دنياى نكوهيده را برانيد چه او كسانى را از خود رانده است كه بيش از شما شيفتهء آن بودهاند . » نبرد بصره كه نخستين درگيرى در حوزهء مسلمانى است هر چند به سود خليفهء وقت پايان يافت ، ليكن اندك اندك اثرى نامطلوب در ذهن گروهى كه ايمانى درست نداشتند باقى گذارد . نبرد صفين و روياروئى گروههاى يك خانواده با هم اين نگرانى را بيشتر كرد و دامنهء اثر آن را در دلها گستردهتر .
نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة مقدمة 11
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
صمقدمة ١١