در اصطلاح اصوليين به چنين حالتى « حكومت » مىگويند كه يك سخن متكلم حكيم ، نقاط مبهم سخنان ديگرش را روشن مىسازد .
از سوى ديگر ، همان اختلاف در نظم و ترتيب به تنهايى كافى است تا قرائت و فهميدن معانى كلام را دشوار سازد ، چون قوام معنا در گرو نظم و تأليف الفاظ است كه اگر به هم بخورد به ناچار معانى هم تغيير مىكند ، چنانكه قرار گرفتن جملههاى يك كلام در جايگاه خودش - همانطور كه متكلم اراده و بيان نموده - بهترين كمك براى فهم مقصود اوست ، اما اگر الفاظ از جايگاه نخستين خود برداشته شود قرائت و فهم دشوار خواهد شد و فرقى نمىكند كه اين جابهجايى از روى عمد يا اشتباه صورت گيرد .
هنگامى كه موضوع نظم از مهمترين مسائل لفظى و كلامى شمرده مىشود و ارتباط نزديكى با مسألهء افاده و استفاده دارد . اين موضوع ، به كاملترين وجه در مصحف حضرت على عليه السّلام مراعات شده كه ديگر مصحفها از آن بىبهرهاند .
عموم مردم هم با قرآن به شكل موجودش مأنوس شده و در طى قرنها نسل اندر نسل با آن خوگرفتهاند . قهرا دست برداشتن از آن و آشنا شدن با غير آن برايشان دشوار است ، لذا احتياج به تربيت ، آموزش و تمرين مداوم دارند كه امام زمان ( عج ) هنگام ظهور به آن اقدام مىكند .
با اين توضيح ، معنا سخن امام عليه السّلام كه گفت : « كتاب خدا را به حدّ خودش مىخواند » روشن مىشود ؛ يعنى آن را به همان تركيب نخستين و اصيل خودش مىخواند كه در مصحف امير المؤمنين عليه السّلام تضمين شده است .
4 . حديث زير نيز اين معنى را تأييد مىكند كه قرآن امام زمان ( عج ) بيشتر از قرآن موجود نيست . عياشى - با سند خود - از امام باقر عليه السّلام روايت نموده كه :
« هرگاه قائم ما قيام نمايد و سخن بگويد ، قرآن ، او را تصديق خواهد كرد » « 1 » ؛
هامش
( 1 ) . تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 13 ، شمارهء 6 .