پاورقى شماره 2 صفحه 31
حديث پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه و آله در شأن فاتحة الكتاب
( 2 ) شيخ صدوق ، در [ عيون أخبار الرّضا ( ع ) ] - جلد 1 : 235 - آورده كه :
« محمّد بن قاسم مفسّر - معروف به : أبو الحسن جرجانى رضى اللّه عنه - بما گزارش داد كه ؛ يوسف بن محمّد بن زياد ، و علىّ بن محمّد بن سيّار ، از پدرانشان ، و آن دو ، از [ حسن بن على ] ، از پدرش [ علىّ بن محمّد ] ، از پدرش [ محمّد بن على ] ، از پدرش رضا [ علىّ بن موسى ] ، از پدرش [ موسى بن جعفر ] ، از پدرش [ جعفر بن محمّد ] ، از پدرش [ محمّد بن على ] از پدرش [ علىّ بن الحسين ] ، از پدرش [ حسين بن على ] ، از برادرش [ حسن بن على ] عليهم السّلام آوردهاند كه ، أمير المؤمنين عليه السّلام فرمود :
يقينا :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ،
آيهاى است از فاتحة الكتاب . و اين سوره ، شامل هفت آيه است كه تمام شدنش به
[ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ]
است . شنيدم رسولخدا صلّى اللّه عليه و آله ، ميفرمايد كه : خداى عزّ و جلّ ! به من فرمود :
اى محمّد !
وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ .
و خدا ، بفاتحة الكتاب ، منّت خاصّ جداگانهاى بر من نهاد ! و آن را مقابل قرآن - كه از جلال و عظمت ، درياى موّاج است ! - قرار داد . و يقينا ! فاتحة الكتاب ، شريفترين چيزى است ، كه ؛ در گنجهاى عرش ( إلهى ! ) نهفته است . و براستى ! خداى عزّ و جلّ ! محمّد را ويژگى بخشيد ! و به آن ، او را شرافت و بزرگى داد . و در آن ، هيچيك از پيامبرانش را با او ، شريك نگردانيد ! - جز سليمان - كه از فاتحة الكتاب ،
[ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ]
را به او عطا فرمود . از زبان بلقيس ميآورد ، آنگاه كه گفت :
[ أُلْقِيَ إِلَيَّ كِتابٌ كَرِيمٌ إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ]
زنهار ! ( اى شنوندگان ! ) ، كسى كه آن را بخواند ، و بدوستى و موالات محمّد و آلش - كه طيّب و طاهرند ! - معتقد باشد ، و بدستورشان مطيع و منقاد ! و به ظاهر و باطنشان مؤمن ! خدا ، بهر حرفى از آن ، به او ، حسنهاى مرحمت كند ، كه هرحسنه ، برايش بالاتر و برتر است از دنيا و آنچه در او [ از أنواع مال و خيرات ] است ! . و هر كه ؛ بخوانندهاى - كه آن را ميخواند - گوش فرادهد ، آنچه براى خواننده مهيّا است ، براى او نيز ، به همان مقدار ، آماده است .
پس ، بايستى هريك از شما ، در زيادى و كثرت اين خير و عنايت - كه ( رايگان ) بشما روىآور است - بكوشد .
البتّه ! غنيمتى است ، ( هشدار ! كه ) وقتش منقضى نشود ، كه ( در آنصورت ) دلهاى شما ، در اندوه و ندامت و حسرت ، باقى ميماند ! . »
بحار ، جلد 92 ؛ 227 ، تفسير نور الثّقلين ، جلد 1 : 5 .
* * *