( 1 ) در تفسير عيّاشى - جلد 1 : 22 - از محمّد بن مسلم ميآورد كه ؛ « از إمام صادق عليه السّلام ، دربارهء [ وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ ] « 1 » پرسيدم ، فرمود : فاتحة الكتاب [ ( اينچنين است كه ) در آن ، گفتار و كلمات ، دوبار گفته مىشود . و رسولخدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود : البتّه ! خدا ] از گنج بهشت ، به فاتحة الكتاب ، بر من منّت گزارد ! در آن [ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ] آيه‌اى است ، كه درباره‌اش ميفرمايد : و هرگاه ؛ - در قرآن - پروردگارت را به يكتائيش ياد كردى ! ( منكرين حق ) با رويگردانى و نفرتى ! بقهقرى برگشتند ! « 2 » و [ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ ] : دعاى أهل بهشت است ، هنگاميكه ؛ خدا را به حسن پاداش ، سپاسگزار شدند . و [ مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ] : جبرئيل گفت : هرگز مسلمانى آن را نگفت مگر اينكه ؛ خدا و أهل آسمانهايش ، او را تصديق كردند . [ إِيَّاكَ نَعْبُدُ ] : خالص و پاك نمودن عبادت است . [ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ] : برترين و بالاترين چيزى است كه ؛ بندگان ، حوائج خود را با آن ، طلب كردند . [ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ] : راه أنبيا است . و همانها ؛ كسانىاند كه ؛ خدا ، بر آنان ، نعمت ، ارزانى داشته است . غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ : يهوداند و [ غير الضّالّين ] ، مسيحيان . » اين حديث را سيّد بحرانى ، در تفسير برهان [ جلد 1 : 42 و 51 ] و مجلسى ، در بحار [ جلد 92 : 237 ] و طبرسى در مجمع البيان [ جلد 1 : 31 ] نيز ، روايت كرده‌اند . و يونس بن عبد الرّحمن از شخصى - مرفوعا - روايت كرده كه : « از إمام صادق عليه السّلام دربارهء [ وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ ] پرسيدم ، فرمود : آن ، سورهء حمد است ، شامل هفت آيه . از آن آيات ؛ [ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ] است . و چون ؛ در دو ركعت ، تكرار مىشود ، همانا ؛ [ مثاني ] نامگذارى شده ! » تفسير عيّاشى ، جلد 1 : 19 ، برهان جلد 1 : 42 . *