پاورقى شمارهء - 1 صفحه 31
أحاديث [ سبع المثاني ]
( 1 ) در تفسير عيّاشى - جلد 1 : 22 - از محمّد بن مسلم ميآورد كه ؛
« از إمام صادق عليه السّلام ، دربارهء
[ وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ ]
« 1 » پرسيدم ، فرمود :
فاتحة الكتاب [ ( اينچنين است كه ) در آن ، گفتار و كلمات ، دوبار گفته مىشود . و رسولخدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود :
البتّه ! خدا ] از گنج بهشت ، به فاتحة الكتاب ، بر من منّت گزارد ! در آن
[ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ]
آيهاى است ، كه دربارهاش ميفرمايد :
و هرگاه ؛ - در قرآن - پروردگارت را به يكتائيش ياد كردى ! ( منكرين حق ) با رويگردانى و نفرتى ! بقهقرى برگشتند ! « 2 »
و
[ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ ] :
دعاى أهل بهشت است ، هنگاميكه ؛ خدا را به حسن پاداش ، سپاسگزار شدند .
و
[ مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ] :
جبرئيل گفت : هرگز مسلمانى آن را نگفت مگر اينكه ؛ خدا و أهل آسمانهايش ، او را تصديق كردند .
[ إِيَّاكَ نَعْبُدُ ] :
خالص و پاك نمودن عبادت است .
[ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ] :
برترين و بالاترين چيزى است كه ؛ بندگان ، حوائج خود را با آن ، طلب كردند .
[ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ] :
راه أنبيا است . و همانها ؛ كسانىاند كه ؛ خدا ، بر آنان ، نعمت ، ارزانى داشته است .
غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ :
يهوداند و [ غير الضّالّين ] ، مسيحيان . »
اين حديث را سيّد بحرانى ، در تفسير برهان [ جلد 1 : 42 و 51 ] و مجلسى ، در بحار [ جلد 92 : 237 ] و طبرسى در مجمع البيان [ جلد 1 : 31 ] نيز ، روايت كردهاند .
و يونس بن عبد الرّحمن از شخصى - مرفوعا - روايت كرده كه :
« از إمام صادق عليه السّلام دربارهء
[ وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ ]
پرسيدم ، فرمود :
آن ، سورهء حمد است ، شامل هفت آيه . از آن آيات ؛
[ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ]
است . و چون ؛ در دو ركعت ، تكرار مىشود ، همانا ؛ [ مثاني ] نامگذارى شده ! »
تفسير عيّاشى ، جلد 1 : 19 ، برهان جلد 1 : 42 .
*
هامش
( 1 ) - حجر ، آيهء 87
( 2 ) -« . . . وَ إِذا ذَكَرْتَ رَبَّكَ فِي الْقُرْآنِ وَحْدَهُ وَلَّوْا عَلى أَدْبارِهِمْ نُفُوراً »إسراء ، آيه 46