در تبليغ .
2 . متدها و اسلوبها مربوط است به روشهاى استفاده از سرمايه ها ، مثلًا يكى از اسلوب خشونت و ديگرى از نرمى [ استفاده مىكند ، ] يكى فردى است ديگرى اجتماعى ، يكى مستبدانه است و ديگرى دموكرات مآبانه ، يكى با دفع الوقت است و ديگرى فرصت جويانه ، يكى با نيروى علم و ديگرى با نيروى اخلاق .
تبليغ يعنى چه ؟ تبليغ يعنى رساندن پيام اسلام به آخرين حد ممكن ، يعنى به قلبها و روحها و در اعماق اجتماع . حالا ببينيم رسول خدا براى اينكه اين پيام را به ضمير افراد و قلب اجتماع برساند چه كرد
از چه نقطه و از چه افرادى ، در مقابل چه طبقه اى جبهه گيرى كرد ؟ آيا با نظام اجتماعى كار داشت يا نه ؟ :
الف . رسول خدا كار خود را از كجا و دربارهء چه كسانى شروع كرد ؟ از متن شروع كرد يا از حاشيه ؟ از متن ، از زيربناى فكرى اسلام يعنى از توحيد * ( ( قولوا لا إله الَّا الله تفلحوا ) ) * ، از مبارزه با بتها و سمبولهاى اجتماع فاسد آن روز ، نه فى المثل از آداب سر سفره نشستن و شارب زدن و ناخن گرفتن ، چون خانه از پاى بست ويران بود و نمىشد او در بند نقش ايوان باشد ، يعنى سروكارش از ابتدا با محور نظام اجتماعى فاسد آن روز بود . از چه كسانى آغاز كرد ؟ از نزديكترين اشخاص به خودش ، از بنى هاشم . حركت نكرد به قبايل دوردست يا هجرت نكرد به خارج عربستان ، با اينكه هر دعوتى در خارج مسقط الرأس صاحب دعوت ، بيشتر شانس پذيرش دارد
پيشقدمى در عمل . :
ب . پيشقدمى خودش ، ايمان و عمل خودش
اعمال حكمت :
ج . اعمال حكمت و تعقل و بيدار كردن عقلها ، نه [ بر تنويم ] ( 1 ) و تعبد محض و جلوگيرى از لم و لا نسلَّم
استقامت . :
د . سرسختى در تبليغ و استقامت عجيب
سفرهاى تبليغى :
ه . سفرهاى تبليغى خودش به طائف ، به ميان قبايل در ايام حج ، اعزام مبلَّغ به يمن ، به مدينه به ميان ثقيف و بنى غفار
هامش
( 1 ) [ اينطور خوانده شد . ]