الف . كوشش براى تهيهء وسايل زندگى بر اساس مبارزه و به عبارت ديگر تنازع براى بقا .
ب . انتخاب طبيعى و بقاى انسب .
ج . وراثت .
د . تأثير محيط .
از اين چهار اصل سه اصل اول به يكديگر پيوستهاند ، يعنى تنازع بقا علت و زمينهء انتخاب طبيعى است و انتخاب طبيعى زمينهء وراثت است . اما اصل تأثير محيط يك اصل جداگانه و علت جداگانه است كه زمينه براى وراثت درست مىكند ، به معنى اينكه تأثير محيط موجب مىشود كه موجود زنده به طور خودكار يا اختيارى خود را با محيط انطباق دهد و در خود نوعى صفات ايجاد كند و آن صفاتِ ناشى از انطباق به وراثت منتقل گردد .
پس در واقع اصول داروينيسم از نظر فلسفى دو سلسلهء جداست با اين ترتيب : يكى تنازع بقا ، انتخاب طبيعى ، وراثت ديگر تأثير محيط ، سازش با محيط ، وراثت .
از اينجا معلوم مىشود كه تأثير محيط و انطباق با محيط ، هم در نظريهء لامارك آمده است و هم در نظريهء داروين . و چون انطباق با محيط منحصر نيست به صفات ارادى و اختيارى ، شامل صفات غيراختيارى هم هست ، در همين جا يك نظريهء ماوراء الطبيعى غايى مبتنى بر اصل احتياج فرد يا نوع به تكامل زنده مىشود .
همچنان كه بنا بر رشتهء اول يعنى اصول تنازع بقا و انتخاب طبيعى و وراثت نيز ميل به سوى تكامل و نيروى مرموز تكامل دهنده بايد دخالت داده شود .
لاماركيسم .
در كتاب فرضيه هاى تكامل ، صفحهء 32 ، مىنويسد : .
لامارك معتقد بود كه سير صعودى در تشكيل ساختمان حيوان
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 140
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص١٤٠