محروم بماند تعادل و آسايش عمومى به وجود نخواهد آمد .
از صفحهء 50 كتاب به وضع آمريكاى لاتين مىپردازد .
صفحهء 74 :
هنگامى كه اسپانيولىها سرزمين اين بوميان ( مكزيك ) را تصرف كردند ، پادشاه اسپانيا كشيشى را موسوم به « واسكودو كيروگا » براى ادارهء امور آن ناحيه گسيل داشت . اين مرد روحانى كه به زودى در ميان مردم به « تاتاواسكو » شهرت يافت ، به تعليم حرفه هاى مختلف به روستاييان پرداخت و بوميان آن تعليمات را نسلًا بعد نسل به كار بستند .
از صفحهء 81 به آفريقا مىپردازد . در صفحهء 108 مىگويد :
در يك سرزمين مستعمره بيش از هر چيز اين اشكال وجود دارد كه چگونه مىتوان بدين مقصود جامهء عمل پوشاند بدون آنكه وانمود شود نسبت به بوميان فشار وارد مىآيد و بىآنكه سوء ظن و اتهام اغراض پنهانى امپرياليستى به اذهان راه يابد ؟
بى شك بهتر است كه مأموران دولتى ابتكار اين عمل را در دست گيرند . ممكن است در بادى امر اتخاذ چنين روشى معقول و منطقى به نظر نرسد اما ديرى نمىپايد كه بوميان كه مستقيماً از ثمرات آن بهره مند مىشوند ، مزاياى آن را خواهند شناخت و بالنتيجه به سوى ميدان كار و عمل خواهند شتافت .
با وجود اين ، به آسانى [ نمىتوان ] بدگمانى و بدبينى بعضى از ملَّيون افراطى را زايل ساخت . من در نيجريه اعتراض و انتقاد يكى از ملَّيون را رسماً يادداشت كردم . به عقيدهء او تعليمات اساسى ، مكر و حيلهء تازهء اروپاييان است تا بدان وسيله پس از تفويض قدرت سياسى به بوميان چهرهء واقعى خود را بپوشانند
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 351
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣٥١