كلاه و خانه و اتاق و اتومبيل و تلفن مىسازد و ديگرى انسان .
چيزى كه هست اثر تربيت محسوس نيست كه به چشم بيايد .
رسول اكرم فرمود : * ( بعثت لاتمّم مكارم الاخلاق . ) * هربرت اسپنسر انگليسى مىگويد :
هيچ كار به پايهء شركت در آدم سازى نمىرسد . عليهذا مادر كه در دوران باردارى و دوران شيردادن و دوران كودكى طفل جسم و جان كودك را غذا مىدهد ، شخصيت اول را در آدم سازى دارد و كار انبيا را صورت مىدهد .
15 . در تربيت كودك چند مسئله است كه بايد مورد توجه قرار گيرد ( 1 ) :
محيط خانواده در تربيت كودك :
الف . محيط خانوادگى بايد صاف و مساعد باشد . كودك « انظر الى من قال » است نه « الى ما قال » يعنى قدرت تفكيك در او نيست ، از طرفى در گفته هاى تلقينى نمىتواند احتمال خلاف بدهد و اگر عمل خلاف ديد نمىتواند علت آن را بفهمد و توجيه كند . از اين رو گرفتار سرگيجه و تناقض روحى مىگردد و نيمى از روحش به طرفى ، نيم ديگر به طرف ديگر مىرود .
مسئوليتهاى پدر و مادر در تربيت فرزند :
آن تضاد روحى كه راسل در كتاب اميدهاى نو از آن بحث مىكند در روح طفل پيدا مىشود ( 2 ) ، يك كشمكش دردناك در روح او پيدا مىشود .
ب . محبت هرچه زيادتر بهتر ، اما ابراز محبت و به عبارت ديگر اعمال محبت بايد عاقلانه باشد .
اعتدال در اظهار محبت :
از اين رو نه بايد با ابراز محبت زياد بچه را لوس و ننر بار آورد و نه بايد از وارد كردن فرزند در گود زندگى هراسيد .
هامش
( 1 ) رجوع شود به كتاب در تربيت برتراند راسل .
( 2 ) رجوع شود به اوايل كتاب اميدهاى نو .