است . جزءها را رويها سوى كل است . . . بنابراين كسى نمىتواند بگويد چرا اين ميل در بشر هست ، فايده اش چيست .
ابراهيم ، حىبن يقظانِ قرآن :
23 . داستان حضرت ابراهيم كه حى بن يقظانِ قرآن است ، مىرساند كه يكى از ساده ترين استدلالها بشر را به توحيد و خداشناسى كه مبدأ و ريشه معتقدات دينى است مىكشاند . آن استدلال ساده آن نيست كه اگوست كنت خيال كرده كه بشر دنبال علت و سبب حوادث مىگشت و چون علت طبيعى را نمىشناخت علت غيبى به جاى آن فرض مىكرد ، بلكه اين جهت كه بشر به حكم عقل فطرى براى خود علت و مبدئى مىدانست و به تعبير قرآن « ربّ » قائل بود ، به جهان نظر مىافكند آثار مربوبيت در همه آنها مشاهده كرد ، از اينجا فهميد كه همه اينها مانند خود او ربّى دارند ، متوجه ربالارباب شد . سوره انعام ، آيات 75 - 80 :
و كذلك نرى ابراهيم ملكوت السموات و الارض و ليكون من الموقنين . فلما جن عليه الليل رأى كوكباً قال هذا ربى فلما افل قال لااحب الافلين . فلما رأى القمر بازغاً قال هذا ربى فلما افل قال لئن لم يهدنى ربى لاكونن من القوم الضالين . فلما رأى الشمس بازغة قال هذا ربى هذا اكبر فلما افلت قال يا قوم انى برئ مما تشركون . انى وجهت وجهى للذى فطر السموات و الارض حنيفاً و ما انا من المشركين . و حاجه قومه قال اتحاجونى فىا لله و قد هدين و لا اخاف ما تشركون به الَّا ان يشاء ربى شيئاً وسع ربى كل شىء علماً افلا تتذكرون .
فطرت عشق به ابديت در داستان ابراهيم :
از اين آيات هم فطرت عشق فهميده مىشود ، عشق به ثابت و كامل و لايتناهى .
خليلآسا در ملك يقين زن
نواى لااحبّ الآفلين زن