خدا جمع مىشوند ، و حتى همه خاندان نبوت را دوست مىدارند و به آنها احترام مىگزارند . اينها كافى است كه دلهاى آنها را به يكديگر پيوند دهد و احساسات برادرى و اخوت اسلامى را در آنها برانگيزد .
ولى . . .
ولى امان از سوء تفاهمات ، امان از توهمات و تصورات غلطى كه فرق مختلف دربارهء يكديگر دارند و امان از عواملى كه كارى جز تيره تر كردن روابط مسلمانان ندارند .
ما در صدد اين نيستيم كه طرحى براى از بين بردن فرقه ها و مذاهب و بازگشت همه به اصل اسلام بريزيم ، زيرا اين ، كارى است كه اولًا از ما ساخته نيست و ثانياً وحدت اسلامى متوقف بر اين نيست كه فرق و مذاهب از ميان برود . جهات اختلاف فرق و مذاهب آنقدر زياد نيست كه مانع اخوت اسلامى بشود و جهات اشتراك آنها آنقدر زياد و نيرومند است كه مىتواند آنها را به هم بپيوندد .
و نيز ما نمىخواهيم ادعا كنيم كه تمام اختلافات مسلمين از نوع سوء تفاهم است . خير ، چنين ادعايى هم نداريم . همهء اختلافات سوء تفاهم نيست ، اگر بناست حل بشود به طريق ديگر غير از رفع سوء تفاهمات بايد حل شود . آنچه ما در صدد آن هستيم و به عبارت ديگر هدف ما از اين درس اين است كه شكافهايى كه ناشى از خوب درك نكردن يكديگر است ، از ميان برود . هدف ما اين است كه فرق و مذاهب اسلامى يكديگر را آنطور كه هستند بشناسند و تصور كنند ، تصورات دروغ و وهمى را از خود نسبت به برادران خود دور كنند .
بايد در چند قسمت بحث كنيم :
1 . يكى از هدفهاى اسلام كه از مسلمين تأمين آن را خواسته است ، اتحاد و اتفاق مسلمين است .
2 . يكى از فلسفه هاى فريضهء حج محكم شدن پيوندها و تفاهم بيشتر افراد مسلمين است .
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 205
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٢٠٥