مىآيد . برخى گويند : كلمهء « مثل » در اينجا در كلام اضافه شده و تقدير : « الجنة التي وعد المتقون . . . » است .
تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ أُكُلُها دائِمٌ وَ ظِلُّها
: بهشتى كه نهرها از زير آن روان است و ميوههاى آن تمام شدنى و سايهء آن زوال پذير نيست و خورشيد ، در سايهء آن اثرى ندارد . اين معنى از حسن است . ابن عباس گويد : يعنى نعمت بهشت با مرگ و آفتهاى ديگر از ميان رفتنى نيست . ابراهيم تيمى گويد : يعنى لذت خوردنيهاى آن هميشه در كام مردم خواهد بود .
تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوْا
: چنين بهشتى سر انجام كار كسانى است كه تقوى پيشه كنند .
وَ عُقْبَى الْكافِرِينَ النَّارُ
: و عاقبت كار كافران ، دوزخ است .
از آنجا كه در بارهء وعده و وعيد اهل تقوى و اهل كفر ، سخن گفته است ، اكنون مىفرمايد :
وَ الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَفْرَحُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ
: مردم مسلمان كه قرآن براى آنها نازل شده است ، به قرآن شادند و افتخار مىكنند .
وَ مِنَ الْأَحْزابِ مَنْ يُنْكِرُ بَعْضَهُ
: يهود و نصارى و مجوس پارهاى از حقايق قرآن را كه با احكام دينى خودشان مخالف است ، انكار مىكنند . اين معنى از حسن و مجاهد و قتاده است .
ابن عباس گويد : مقصود از كسانى كه كتاب بر آنها نازل شده ، اهل كتاب است كه ايمان آوردهاند . مثل عبد اللَّه بن سلام و اصحابش . اينان به قرآن شاد شدند و مقصود از احزاب ، سايرين اهل كتاب و مشركين است . وى گويد : عبد اللَّه بن سلام و اصحابش از اينكه نام « رحمان » در قرآن كم آمده بود ناراحت شدند ، با اينكه در تورات به اين نام ، زياد بر مىخوردند . از اينرو خداوند فرمود :
« قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ . . . »
( اسراء 110 : بگو : « اللَّه » را بخوانيد يا « رحمان » را ) آنها از اين سخن شاد شدند و اهل شرك به « رحمان » كفر ورزيدند و گفتند : ما فقط « رحمان يمامه » را مىشناسيم .