پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۳ — صفحه 74

پدیدآورندگان:

ص۷۴
واقى : مانع . سنگى كه آزار و ناراحتى را بر طرف مىسازد .

مقصود :

اكنون خداوند متعال ، پيامبر خود را تسليت داده ، مىفرمايد : وَ لَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِنْ قَبْلِكَ : همانطورى كه اينها ترا استهزاء مىكنند ، پيامبران پيشين ، نيز مورد استهزاء واقع مىشدند . فَأَمْلَيْتُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا : من آنها را مهلت دادم و مدتشان را طولانى ساختم ، تا توبه كنند و بر آنها اتمام حجت شود . ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كانَ عِقابِ : سپس آنها را هلاك و عذاب خود را بر آنها نازل كردم . اكنون چگونه است نازل شدن عذاب من ؟ ! جملهء اخير ، براى بيان بزرگى و سختى عذاب است . بار ديگر خداوند با آنها به بحث پرداخته ، مىفرمايد : أَ فَمَنْ هُوَ قائِمٌ عَلى كُلِّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ : آيا آن خداوندى كه تدبير هر نفسى بدست قدرت اوست و حافظ اعمال است و كيفر و پاداش اعمال را مىدهد ، مانند كسى است كه چنين نيست ؟ برخى گويند : يعنى آيا كسى كه رزق و روزى افراد را مى - دهد و آنها را حفظ مىكند و از آنها دفاع مىنمايد ، مثل بتهايى است كه چنين نيستند . اين جمله ، محذوفى دارد كه قرينهء آن ، جملهء بعد است . وَ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكاءَ : اين كافران بتها را شريك خداوند پنداشتند و در برابر آنها عبادت كردند . در حالى كه از آنها هيچ كارى ساخته نيست . قُلْ سَمُّوهُمْ : اى محمد ، به آنها بگو : اگر بتها شريك خدا هستند ، سزاوار صفاتى هستند كه شما بايد آنها را به آن صفات بخوانيد و كارهايى به آنها نسبت دهيد و همچون خداوند ، آنها را خالق ، رازق ، حياتبخش و ميراننده ، بناميد . حاصل اينكه : بت اگر خدا باشد ، مىتواند روزى ، خلق كند و بنا بر اين مىتوان او را خالق و رازق ناميد . برخى گويند : يعنى بتها را به اين صفات بخوانيد ، سپس ملاحظه كنيد كه آيا