اوست . برخى گويند : واحد ، چيزى است كه داراى جزء نباشد و تجزيه نشود . برخى گويند : خداوند در الوهيت ، يگانه است و از لحاظ قديم بودن ، دومى ندارد .
الْقَهَّارُ
: او بر هر قادرى ، قاهر و غالب است و هيچ چيز بر او ممتنع نيست .
استدلال جبريان :
پيروان مسلك جبر به جملهء
« اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ »
استدلال كردهاند ، بر اينكه :
كارهاى انسان ، آفريدهء ، خداوند هستند ، زيرا اين جمله عموم است و لازم آن ، مخلوق بودن افعال انسان ، براى خداوند است . همچنين بجملهء
« أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ »
استدلال كردهاند بر اينكه در اين جهان خالقى جز خداوند وجود ندارد ، زيرا بوسيلهء اين جمله در حقيقت نفى وجود خالق - جز خدا - شده است . پاسخ :
اين آيه ، در رد كفار نازل شده است . بديهى است كه اگر استدلال جبريان صحيح باشد ، اين استدلال بنفع كفار است زيرا اگر خالق بتپرستى آنها خداوند باشد ، از چه رو توبيخ و ملامت آنها بر بتپرستى رواست ؟ ! آنها مىتوانند بدرگاه خداوند عرض كنند كه : تو اين فعل را در ما آفريدهاى . چرا ما را بر كارى ملامت مىكنى كه فاعل و خالق آن تو هستى . بدينترتيب ، ديگر براى اين آيه هيچ فايدهاى باقى نمىماند .
وانگهى احدى از اصحاب ما معتقد نيستند كه كسى جز خدا خلق مىكند تا چه رسد به اينكه بگويند مثل خدا خلق مىكند . آنها مىگويند : خلقت ، مخصوص خداوند است و معناى خلقت ، اختراع است و بندگان قادر بر اختراع نيستند . آنچه كه از بندگان ساخته است ، فعل و احداث است .
كسانى كه نسبت خلق به غير خدا مىدهند ، مىگويند : خداوند متعال در آيهء شريفه ، اين معنى را نفى كرده است كه كسى بتواند مثل خلق او خلق كند ، زيرا خلق او اختراع و ابداع است و خلق ديگران به صورت اختراع و ابداع نيست بلكه توليد چيزى از چيزى است . تنها خداوند آفرينندهء آسمانها و زمين است كه افعال را ابداع مىكند و اجناس را از اعراض پديدار مىسازد ، كارى كه ديگران بر آن قادر نيستند .