وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ :
بتهايى را كه مردم مشرك مىخوانند و از آنها انتظار دارند كه حوائجشان را برآورند .
لا يَسْتَجِيبُونَ لَهُمْ بِشَيْءٍ
، بتها هيچيك از حوائج آنها را بر آورده نميكنند .
إِلَّا كَباسِطِ كَفَّيْهِ إِلَى الْماءِ لِيَبْلُغَ فاهُ وَ ما هُوَ بِبالِغِهِ :
در اينجا خداوند مثلى مىآورد براى تمام كسانى كه جز خدا را پرستش كنند و از او حاجتى بخواهند و به دو اميدوار باشند .
مىفرمايد : اينان مانند كسى هستند كه دستهاى خود را بسوى آبى از جاى دور دراز كند تا بنوشد و تشنگى خود را فرونشاند لكن بر اثر فاصلهء زياد ، آب به دهان او نمى - رسد و از تشنگى نمىآسايد . همچنين است آنچه را كه مردم مشرك ، پرستش مىكنند آنها از بتهاى خود نفعى نمىبرند و بوسيلهء بتها دعايشان مستجاب نميگردد ، اين توضيحات از ابن عباس است .
مجاهد گويد : يعنى مانند كسى هستند كه آب را به زبان خود صدا كند و با دست به آن اشاره نمايد و از آب بهرهاى نبرد .
ابو عبيده و بلخى و ابو مسلم گويند : اين ضرب المثلى است در ميان عرب براى كسى كه بدنبال چيزى باشد و آن را بدست نياورد مىگويند : او مثل كسى است كه آب در مشت دارد . شاعر گويد :
فاصبحت مما كان بينى و بينها * من الود مثل القابض الماء باليد
يعنى : از دوستى كه ميان من و او بود نتيجهاى گرفتم مانند كسى كه آب در دست داشته باشد و چيزى براى او نماند . ديگرى گويد :
فانى و اياكم و شوقاً اليكم * كقابض ماء لم تسعه انامله
يعنى : من و شما و شوقى كه من به شما دارم مانند بدست گيرندهء آبى هستيم كه انگشتانش آب را گنجايش نداشته باشند .
وَ ما دُعاءُ الْكافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلالٍ :
دعاى مردم كافر در برابر بتها چيزى جز انحراف از صواب و گمراهى نيست . برخى گويند : يعنى دعاى آنها از راه اجابت و نفع ،