پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۳ — صفحه 278

پدیدآورندگان:

ص۲۷۸

به سود و زيان آنها ندارند ، از آنچه ما روزى آنها كرده‌ايم ، سهمى قرار مىدهند و مىخواهند بدينوسيله به آنها تقرب جويند ، همانطورى كه به خداوند بايد تقرب پيدا كنند . مقصود از آنچه براى بتها قرار مىدهند ، زراعتها و چيزهاى ديگرى است كه در سورهء انعام آمده است ( آيه 138 ) و مىگفتند : « هذا لِلَّهِ بِزَعْمِهِمْ وَ هذا لِشُرَكائِنا » ( اين به گمان خودشان براى خدا و اين براى شركاى ما : انعام 136 ) اين معنى از مجاهد و قتاده و ابن زيد است . اكنون خداوند سوگند ياد كرده ، مىفرمايد : تَاللَّهِ لَتُسْئَلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَفْتَرُونَ : به خدا در عالم آخرت ، در برابر اين افتراها و دروغها مسئول خواهيد بود ، تا بخطاى خود اعتراف كنيد و اتمام حجت شود و دچار كيفر گرديد . سپس به بيان نوعى ديگر از نابخرديهاى آنها پرداخته ، مىفرمايد : وَ يَجْعَلُونَ لِلَّهِ الْبَناتِ : آنها براى خدا بداشتن دختر ، معتقدند و مىگويند : فرشتگان دختران خدا هستند . چنان كه مىفرمايد : « وَ جَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً » ( زخرف 19 : و فرشتگان را كه بندگان خدايند ، زنان پنداشتند ) . سپس خود را از گفتار پوچ آنان منزه ساخته ، مىفرمايد : سُبْحانَهُ وَ لَهُمْ ما يَشْتَهُونَ : خداوند از داشتن دختران منزه است . آنها براى خودشان چيزى را كه مىپسندند - يعنى پسران - قرار مىدهند و براى خداوند دختران . بنا بر وجه ديگر اعراب ، يعنى : براى آنهاست پسران كه دوست مىدارند . وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَ هُوَ كَظِيمٌ : هنگامى كه بيكى از آنها خبر مىرسيد كه صاحب دختر شده است ، رنگ صورتش به سياهى مىگراييد و بدينوسيله آثار خشم و نارضايى و اندوه ، در سيماى آنها هويدا مىشد و خشم و غم سراسر وجودشان را فرا مىگرفت . جاهل ، چنين مردمى كه خود از داشتن دختر ، چنين ناراحت بودند و در عين حال خداوند يكتا را صاحب دختر مىپنداشتند ! يَتَوارى مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوءِ ما بُشِّرَ بِهِ : كسى كه صاحب دختر شده بود ، بخاطر