به سود و زيان آنها ندارند ، از آنچه ما روزى آنها كردهايم ، سهمى قرار مىدهند و مىخواهند بدينوسيله به آنها تقرب جويند ، همانطورى كه به خداوند بايد تقرب پيدا كنند . مقصود از آنچه براى بتها قرار مىدهند ، زراعتها و چيزهاى ديگرى است كه در سورهء انعام آمده است ( آيه 138 ) و مىگفتند :
« هذا لِلَّهِ بِزَعْمِهِمْ وَ هذا لِشُرَكائِنا »
( اين به گمان خودشان براى خدا و اين براى شركاى ما : انعام 136 ) اين معنى از مجاهد و قتاده و ابن زيد است .
اكنون خداوند سوگند ياد كرده ، مىفرمايد :
تَاللَّهِ لَتُسْئَلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَفْتَرُونَ
: به خدا در عالم آخرت ، در برابر اين افتراها و دروغها مسئول خواهيد بود ، تا بخطاى خود اعتراف كنيد و اتمام حجت شود و دچار كيفر گرديد .
سپس به بيان نوعى ديگر از نابخرديهاى آنها پرداخته ، مىفرمايد :
وَ يَجْعَلُونَ لِلَّهِ الْبَناتِ
: آنها براى خدا بداشتن دختر ، معتقدند و مىگويند :
فرشتگان دختران خدا هستند . چنان كه مىفرمايد :
« وَ جَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً »
( زخرف 19 : و فرشتگان را كه بندگان خدايند ، زنان پنداشتند ) .
سپس خود را از گفتار پوچ آنان منزه ساخته ، مىفرمايد :
سُبْحانَهُ وَ لَهُمْ ما يَشْتَهُونَ
: خداوند از داشتن دختران منزه است . آنها براى خودشان چيزى را كه مىپسندند - يعنى پسران - قرار مىدهند و براى خداوند دختران . بنا بر وجه ديگر اعراب ، يعنى : براى آنهاست پسران كه دوست مىدارند .
وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَ هُوَ كَظِيمٌ
: هنگامى كه بيكى از آنها خبر مىرسيد كه صاحب دختر شده است ، رنگ صورتش به سياهى مىگراييد و بدينوسيله آثار خشم و نارضايى و اندوه ، در سيماى آنها هويدا مىشد و خشم و غم سراسر وجودشان را فرا مىگرفت . جاهل ، چنين مردمى كه خود از داشتن دختر ، چنين ناراحت بودند و در عين حال خداوند يكتا را صاحب دختر مىپنداشتند !
يَتَوارى مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوءِ ما بُشِّرَ بِهِ
: كسى كه صاحب دختر شده بود ، بخاطر