نگاه نكن ، زيرا نعمتهايى كه ما به تو و پيروانت بخشيدهايم ، يعنى نبوت ، قرآن ، اسلام ، فتوحات و . . . بيشتر و پر ارزشتر از نعمتهاى آنهاست . برخى گويند : كلمهء « ازواج » به معناى « اصناف » است . يعنى به نعمتهايى كه به اصناف مشركان دادهايم ، نگاه نكن و آنها را پيش خود بزرگ نشمار . بنا بر اين « ازواج » مفعول به است و مقصود ، نهى پيامبر گرامى است از اينكه رغبتى به دنيا پيدا كند . پيامبر از نگاه كردن به چيزهاى نيكوى دنيا خوددارى مىكرد . وَ لا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ : و اگر كفار قريش ، ايمان نمىآورند و دچار عذاب مىشوند ، تو غم آنها را نخور . اين معنى از كلبى است . حسن گويد : يعنى اگر آنها بر اثر كفر ، گرفتار عذاب مىشوند ، غم آنها را نخور . جبائى گويد : يعنى بخاطر نعمتهايى كه به آنها داده و به تو ندادهايم ، غمگين نباش . وَ اخْفِضْ جَناحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ : ابن عباس گويد : يعنى با مؤمنان نرمى و ملايمت كن عرب به كسى كه با وقار و بردبار باشد ، گويد : « خافض الجناح » منشأ اين تعبير اين است كه : مرغان هنگامى كه جوجهها را به طرف خود مىآورند ، نخست پر و بال را مىگشايند ، تا جوجهها در زير آن آرامگيرند ، سپس بالها را به زير مىآورند و اين نشانهء محبت است ، بنا بر اين مقصود اين است كه : پيامبر بايد با مؤمنان متواضع باشد ، تا آنها از وى پيروى كنند . وَ قُلْ إِنِّي أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ : و بگو : من شما را به جاهاى ترسناك ، آگاه مىسازم ، تا از آن بپرهيزيد و آنچه مورد نياز شماست و من با سمت رسالت ، براى بيان آن آمدهام ، براى شما بيان خواهم كرد . كَما أَنْزَلْنا عَلَى الْمُقْتَسِمِينَ الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ : در اين باره ، دو قول آوردهاند : 1 - قتاده گويد : يعنى قرآن را بر تو نازل كرديم ، همانطورى كه بر يهوديان و مسيحيان كه قرآن را قسمت قسمت كرده ، ميان اجزاى آن تفرقه افكندند و بعضى را قبول
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۳ — صفحه 215
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۲۱۵