و تمايلى پيدا كند . برخى گويند : يعنى به شهر نگاه نكنيد كه منظرهء جانسوز عذاب ، شما را رنجور مىسازد و براى شما قبل تحمل نيست . اين معنى از حسن و ابو مسلم است . وَ امْضُوا حَيْثُ تُؤْمَرُونَ : و به جايى برويد كه خداوند شما را مأمور كرده است يعنى : شام . اين معنى از سدى است . وَ قَضَيْنا إِلَيْهِ ذلِكَ الْأَمْرَ أَنَّ دابِرَ هؤُلاءِ مَقْطُوعٌ مُصْبِحِينَ : اين خبر وحشتناك را به لوط اعلام كرديم كه آخرين افراد قوم ، بامدادان ، هلاك خواهندشد . بطورى كه از آنها اثرى و نسلى بيادگار نماند . وَ جاءَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ يَسْتَبْشِرُونَ : قوم از همه جا بى خبر ، با مشاهدهء ورود مهمانان زيبا روى ، به يكديگر نويد مىدادند به انتظار اينكه از وجود آنها كامجويى كنند و كردار پست شيطانى خود را نسبت به آنها تجديد نمايند . قالَ إِنَّ هؤُلاءِ ضَيْفِي فَلا تَفْضَحُونِ : لوط به آنها گفت : اينان مهمانان منند كارى نكنيد كه من در برابر آنها شرمسار و رسوا گردم . دست از سر آنها برداريد . وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ لا تُخْزُونِ : از خداوند بترسيد و از معصيت خوددارى كنيد و مرا در برابر آنها خوار نگردانيد . قالُوا أَ وَ لَمْ نَنْهَكَ عَنِ الْعالَمِينَ : گفتند : آيا ما ترا نهى نكرديم كه كسى را پناه ندهى و به مهمانى نپذيرى ؟ جبائى گويد : اين سخن را لوط به قوم خود گفت و اين پيش از آن بود كه بفهمد آنها فرشتگان هستند كه براى نازل كردن عذاب آمدهاند . اين مطلب ، اگر چه در آخر ذكر شده است ، لكن در حقيقت ، جاى آن در آغاز كلام است . چنان كه در غير از اين سوره نيز همين رويه ، به كار رفته است . قالَ هؤُلاءِ بَناتِي إِنْ كُنْتُمْ فاعِلِينَ : لوط در حالى كه بدختران خود اشاره مىكرد ، فرمود : اگر مايل به ازدواج باشيد ، اينك دختران من آمادهء ازدواج هستند . با آنها ازدواج كنيد . اين معنى از ابن عباس و حسن و قتاده است . بديهى است كه در آن عصر ، ازدواج كافر با زن مسلمان جايز بوده است ، چنان كه
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۳ — صفحه 204
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۲۰۴