خود ببينيم و اشياء را طورى ديگر ، پنداريم . اكنون بذكر دلائل توحيدى پرادخته ، مىفرمايد : وَ لَقَدْ جَعَلْنا فِي السَّماءِ بُرُوجاً وَ زَيَّنَّاها لِلنَّاظِرِينَ : ما در آسمان ، براى ماه و خورشيد ، برجها و منزلهايى قرار داديم و آسمان را براى نظر كنندگان ، زينت داديم . امام صادق ( ع ) مىفرمود : برجها دوازده تا هستند . ابن عباس و حسن و قتاده گويند : برجها يعنى ستارگان . وَ حَفِظْناها مِنْ كُلِّ شَيْطانٍ رَجِيمٍ : ابو على جبائى و ابو مسلم گويند : يعنى ما آسمان را از هر شيطانى كه بوسيلهء شهابها رانده مىشود ، حفظ كرديم . ابن عباس گويد : رجيم يعنى ملعون و مطرود . مقصود از حفظ شىء جلوگيرى از چيزهايى است كه باعث تضييع آن مىشوند . حفظ قرآن ، يعنى تدريس آن تا فراموش نشود و حفظ مال يعنى نگهدارى آن و حفظ آسمان از شيطان يعنى نگهدارى آن از شيطانها تا داخل آن نشوند و استراق سمع نكنند . مانع شيطانها از ورود به آسمان ، شهابها هستند . إِلَّا مَنِ اسْتَرَقَ السَّمْعَ فَأَتْبَعَهُ شِهابٌ مُبِينٌ : سرقت عبارت است از ربودن چيزى كه در جاى محفوظى قرار دارد . سمع در اينجا به معناى مسموع است يعنى : بجز آنهايى كه مىخواهند در نهان چيزى از آسمان بشنوند كه شعلهء آتش آنها را دنبال مىكند . اين شعله را اهل زمين مىبينند . چنان كه ما هم مىبينيم . اين شعلههاى آتش همچون تيرى است كه به آنها انداخته مىشود . شهاب ، عمودى از نور است كه همچون آتش مىدرخشد . از ابن عباس ، روايت است كه : در جاهليت ، كاهنانى بودند كه هر يك را شيطانى بود . اين شيطانها در جاهايى كمين مىكردند و صداى فرشتگان را از آسمان استماع مىكردند . آنچه مىشنيدند در بارهء حوادث كرهء زمين بود . سپس نزد كاهن مىآمدند و آنچه شنيده بودند ، در اختيار او قرار مىدادند . پس از بعثت عيسى از سه آسمان و پس از بعثت پيامبر اسلام از همهء آسمانها منع شدند . از اين پس نگهبانى آسمانها به ستارگان
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج 13 — Page 173
Contributors: الشيخ الطبرسي
P.173