پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۲ — صفحه 280

پدیدآورندگان:

ص۲۸۰

جواب بشنود . « وَ إِنَّا لَصادِقُونَ » و ما در آنچه به تو مىگوييم راستگو هستيم . اينجا سخن برادر بزرگ و سفارشش ببرادران پايان مييابد . و پسران يعقوب بسوى كنعان حركت ميكنند . « قالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْراً » يعنى برادران پس از اين گفتگو بكنعان آمدند و جريان را بتفصيل براى پدر نقل كردند ، يعقوب هم گوش داد تا سخنان آنها كه تمام شد گفت : گمان نميكنم جريان اينطورى باشد كه شما مىگوييد بلكه نفسهاى شما كارى را برايتان جلوه داده و آراسته است . . . « فَصَبْرٌ جَمِيلٌ » كار من اين است كه صبرى جميل پيشه سازم صبرى كه بىتابى در آن نباشد . « عَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَنِي بِهِمْ جَمِيعاً » اميد است خدا همه را يعنى يوسف و ابن يامين و روبيل را - يا شمعون يا لاوى يا يهوذا را طبق اختلافى كه بود - بنزد من بازگرداند . « إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ » كه براستى او نسبت به بندگانش دانا و در تدبير كار خلق فرزانه و حكيم است . « وَ تَوَلَّى عَنْهُمْ » يعنى چون خبر بازداشت ابن يامين را شنيد از شدّت اندوهى كه به او دست داد از فرزندان رو بگردانيد ، و خاطرهء يوسف در دل او تجديد شد زيرا بوسيلهء ابن يامين خود را در فراق يوسف تسلى و دلدارى ميداد . « وَ قالَ يا أَسَفى عَلى يُوسُفَ » و گفت : اى دريغا - اى درازى اندوه من - بر يوسف . و از سعيد بن جبير نقل شده كه گفته است : خدا به اين امت در وقت مواجه شدن با مصيبت چيزى عطا كرده است كه به پيمبران پيش از ايشان عطا نكرده و آن ذكر : « إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ » است كه اگر به پيمبران عطا كرده بود بيعقوب ميداد كه گفت : « يا أَسَفى عَلى يُوسُفَ » . « وَ ابْيَضَّتْ عَيْناهُ مِنَ الْحُزْنِ » و ديدگانش از شدت اندوه و گريه سفيد شد و چون گريه بخاطر اندوه بوده است سفيد شدن چشم را به همان اندوه منسوب داشته است ، و از امام صادق عليه السلام پرسيدند : اندوه يعقوب در فراق يوسف چه اندازه بود ؟ فرمود :