« فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ » و چون زن عزيز مصر سرزنش آنها را شنيد و فهميد كه آنها در صدد هستند تا داستان زليخا را در ميان مردم فاش كنند . . . و اينكه سرزنش زنان و تصميم آنها را « مكر » - و نيرنگ - خوانده بدانجهت است كه منظور آنها از سرزنش و ملامت اين بود كه وسيلهاى فراهم كنند تا يوسف را - كه آن همه وصف زيبائيش را شنيده بودند - بدينوسيله از نزديك به بينند ، و چون ملامت و سرزنششان حقيقت نداشت و منظورشان مطلب ديگرى بوده از اينرو نام آن را « مكر » ناميده است . و قول ديگر آنست كه زليخا پيش زنان مزبور تظاهر بعشق خود ميكرد ولى آنها عشق خود را كتمان ميكردند ، و بدين جهت آن را « مكر » خوانده . « أَرْسَلَتْ إِلَيْهِنَّ » بسراغ آنها فرستاده و آنها را بميهمانى دعوت كرد . وهب گفته : غذايى ساخت و چهل نفر از زنان مصر را دعوت كرد . « وَ أَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَأً » و براى ايشان بالشهايى آماده كرد ، و برخى گفتهاند : منظور از « متكا » همان غذايى است كه براى آنان تهيه كرده بود چنانچه عرب گويد : « اتكانا عند فلان » يعنى پيش فلانى غذا خورديم ، كه غذا را بنحو استعارة متكا خوانند . و ضحاك گفته : غذايى كه زليخا ساخته بود « زماورد » بود ( چنانچه در بحث قرائت گذشت ) . و عكرمة گفته : هر چه را بوسيلهء كارد پاره كنند متكا گويند . و سعيد بن جبير گفته : هر خوراكى و آشاميدنى را بنحو عموم متكا نامند . « وَ آتَتْ كُلَّ واحِدَةٍ مِنْهُنَّ سِكِّيناً » يعنى مطابق معمول براى بريدن ميوهها و ترنجهايى كه حاضر كرده بود بدست هر يك از آن زنان كاردى جداگانه داد تا آنها را ببرند . « وَ قالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ » و به يوسف - كه در اطاق ديگرى بود - دستور داد براى خدمتكارى زنان يا براى سلام دادن به آنها و يا به منظور نشان دادن وى بدانها برايشان - در آيد . و يوسف نيز چون بردهاى در خانهء وى بود نمىتوانست ( دستور او را اجرا نكند و ) پيش زنان نرود . « فَلَمَّا رَأَيْنَهُ أَكْبَرْنَهُ » و چون او را ديدند بزرگش دانستند و از زيبايى خيره كنندهاش
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۲ — صفحه 207
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۲۰۷