شرح لغات :
تفسير :
« وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً » خداى سبحان با اين جمله خبر از كمال قدرت خويش داده و ميفرمايد : اگر خدا ميخواست همه را بر يك ملت و بر يك دين قرار ميداد كه همه مسلمان و صالح باشند ، يعنى آنها را ناچار بپذيرش اسلام ميكرد ، و علمى در دل آنها خلق ميفرمود كه اگر بدنبال غير دين اسلام بروند از آن جلوگيرى شوند . . . اما اين كار مخالف با تكليف بود و هدف تكليف را از بين ميبرد ، زيرا غرض از تكليف استحقاق ثواب و پاداش است ، و پذيرفتن دين از روى اجبار و ناچارى از استحقاق ثواب جلوگيرى كند ، و به همين جهت خداوند چنين چيزى را نخواست و آنچه خواسته اين است كه مردم از روى اختيار ايمان آورده تا مستحق ثواب گردند و اين معنايى است كه قتاده گفته - . و ابو مسلم گويد : معناى آيه اين است كه اگر خدا ميخواست همه را در بهشت از راه تفضل امت واحده قرار ميداد ، و در آنجا جمع ميكرد ولى بهترين درجات را براى آنها خواست و از اينرو مكلفشان كرد تا از راه عمل مستحق ثواب گردند . و ديگرى گفته : يعنى اگر خدا ميخواست اختلاف را از ميانشان بر ميداشت .