فاميل من نزد شما زيادتر از احترام خداوند است كه بخاطر حرمت آنها دست از آزار من برداشتهايد اما از آن خدايى كه مرا بسوى شما مبعوث داشته ملاحظهاى نداريد ؟
« وَ اتَّخَذْتُمُوهُ وَراءَكُمْ ظِهْرِيًّا »
و خدا را پشت سر خود انداخته و يكسره فراموشش كردهايد . و مجاهد گفته : مرجع ضمير همان چيزهايى است كه شعيب بدانها دعوت ميكرد يعنى آنچه را من مأمور تبليغ آن هستم و براى شما آوردهام پشت سر خود انداختهايد ، و زجاج گفته مرجع ضمير « دستور و فرمان خدا » است يعنى دستور خدا را پشت سر انداخته و ترك كردهايد .
« إِنَّ رَبِّي بِما تَعْمَلُونَ مُحِيطٌ »
براستى كه پروردگار من كارهاى شما را احصاء مىكند و چيزى از وى فوت نشود ، و حسن گفته : يعنى نسبت بأعمال شما بينا و خبير است و جزاى شما را در مقابل آنها ميدهد .
« وَ يا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ »
اى مردم بر همين حالى كه هستيد هر چه خواهيد بكنيد ، و « مكانة » همان حالى است كه انسان ميتواند در آن حال عملى را انجام دهد و اين جمله تهديدى است در صورت و قالب « امر » و معناى آن اين است كه شما مردم مانند آن است كه مأمور شدهايد در همين حال كفر و طغيان بمانيد و اين نهايت خوارى و پستى است . و برخى گفتهاند : منظور اين است كه شما آنچه را برايتان ممكن است بكنيد ، يعنى شما كارى كه مىگوييد بكنيد و من هم همان كارى را كه ميگويم ميكنم . و قول ديگر آنست كه معناى اين جمله مانند آيهء
« لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ »
است يعنى « شما بر دين و آئين خود باشيد و من هم بر دين خود . . . » و اين دليل بر اين است كه آن حضرت از قوم خود نااميد شده بود .
« إِنِّي عامِلٌ سَوْفَ تَعْلَمُونَ »
و من هم بر طبق دستور پروردگارم - يا بر آنچه از بيم دادن شما مأمور هستم - عمل ميكنم ، و به زودى ميدانيد كداميك از ماها خطا كار و ستمگر بر خويشتن هستيم ، و برخى گفتهاند : يعنى به زودى سر انجام كار بر شما روشن خواهد شد و عاقبت كار را خواهيد دانست .
« مَنْ يَأْتِيهِ عَذابٌ يُخْزِيهِ »
و به زودى راستگو از دروغگو متمايز خواهد گرديد و