پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۱ — صفحه 283

پدیدآورندگان:

ص۲۸۳

آن را درو كرده و به صورت غله در خواهد آمد . « أَتاها أَمْرُنا لَيْلًا أَوْ نَهاراً » عذاب ما بر آن فرود آيد . و برخى گفته‌اند يعنى : حكم و فرمان ما براى نابودى و هلاكت آن بيايد . « فَجَعَلْناها حَصِيداً » پس آن را از ريشه در آريم و به صورت گياهى خشك و چيده در آريم . « كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ » مانند آنكه در روز گذشته و ديروز به آن حال نبوده ، يعنى گويا اصلا چنين چيزى وجود نداشته . « كَذلِكَ نُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ » ما آيات خود را براى مردمى كه انديشه ميكنند اين گونه متمايز ميكنيم تا بدان عبرت و پند گيرند . و پس از بيان اين حقيقت كه دنيا با مرگ منقطع و فانى مىشود ، چنانچه گياه مزبور بوسيلهء آفات گوناگون از بين ميرود ، و بدنبالش نيز اينمطلب را گوشزد فرمود كه نبايد بدان مغرور شد و انتظار نابودى و فناى آن را بايد داشت ، در آيهء زير مردم را به آخرت ترغيب كرده فرمايد : « وَ اللَّهُ يَدْعُوا إِلى دارِ السَّلامِ » و خدا مردم را بخانهء سلامت ميخواند ، حسن و قتاده گفته‌اند : منظور از « سلام » خداى تعالى است كه مردم را بخانهء خود ميخواند كه همان بهشت باشد ، و جبائى گفته : « دارِ السَّلامِ » آن خانه‌اى است كه از آفات مصون است ، و برخى گفته‌اند : اينكه بهشت را دار السلام ناميده‌اند بدانجهت است كه اهل بهشت به يكديگر سلام كنند ، و فرشتگان نيز بر آنها سلام كنند ، و پروردگار نيز بر آنها سلام فرستد ، و آنها در بهشت جز سلام نشنوند و جز سلام نبينند . و شاهد بر اين گفتار آن آيه است كه فرمايد : « تَحِيَّتُهُمْ فِيها سَلامٌ . . . « 1 » » ( تحيت آنها در بهشت سلام است . . ) و امثال اين آيه . « وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ » چنانچه بعضى گفته‌اند : يعنى خدا هر كه را خواهد بسبب ايجاد توفيق و آسان كردن وسائل كار و الطاف خود او را به ايمان و دين حق هدايت كند . و جبائى گفته : يعنى براى همهء مكلفان - نه اطفال و مجانين - راهها و ادله را نصب فرمايد . و برخى گفته‌اند : يعنى در آخرت هر كه را خواهد به راه بهشت هدايت كند .

پاورقی
( 1 ) - سورهء ابراهيم آيه 23 .