تفسير :
« يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ » چون از جنگ تبوك بمدينه باز گرديد اينان براى تخلف خود از جنگ عذرهاى باطل و دروغ براى شما آورند . « قُلْ لا تَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ . . . » اى محمد بگو عذر نياوريد كه در اين گفتارتان شما را تصديق نخواهيم كرد . چون كه خداوند از حال و اخبار شما و حقيقت كارتان ما را با خبر ساخته و دروغ شما را ميدانيم ، و برخى گفتهاند : منظور از اين اخبار همانست كه در آيهء « لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ ما زادُوكُمْ إِلَّا خَبالًا . . . » « 1 » بيان فرموده . « وَ سَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ » يعنى خدا و رسول او عمل شما را پس از اين خواهند ديد كه آيا از نفاق خود توبه ميكنيد يا بر حال نفاق باقى ميمانيد . و برخى گفتهاند : معناى آيه آن است كه خدا اعمال و تصميمات آيندهء شما را ميداند و پيغمبر خود را نيز از آنها بياگاهاند بدانسان كه گويا آنها را از نزديك مىبيند و براى او ديدنى شود چنانچه در گذشته چنين كرد . « ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ » يعنى پس از مرگ بنزد خداى سبحانى كه پنهان و عيان را ميداند ، و از پيدا و ناپيدا چيزى بر او پوشيده نيست باز خواهيد گشت . « فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ » و او شما را به تمام اعمال و كردارتان آگاه كند چه خوب باشد و چه بد ، و پاداش و كيفر تمامى آنها را خواهيد ديد . « سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ إِذَا انْقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوا عَنْهُمْ » اين منافقانى كه از آمدن با شما تخلف كردند . چون بنزد آنها باز گرديد براى شما قسم ميخورند تا از جرم و گناهشان